Diş Kisti Çıkarma (Kist Enükleasyonu)

Çene kisti, kemiğin içinde gelişen, iç yüzü ince bir zarla kaplı ve içi sıvı ya da yarı katı içerikle dolu bir boşluktur. Çenedeki kistlerin büyük kısmı dişlerden kaynaklanır. Kist enükleasyonu, bu boşluğun zarıyla birlikte bütün halinde çıkarılması demektir; geride kalan alanı zamanla kemik doldurur.

Çoğu hasta kistini hissetmez. Rutin bir panoramik röntgende ya da başka bir şikâyet için çekilen tomografide “burada bir koyu alan var” cümlesiyle öğrenir. Bu sayfada o cümleden sonra ne olacağını anlatıyoruz.

Çenede kist neden oluşur?

En sık iki türle karşılaşılır:

• Kök ucu (radiküler) kisti. Siniri ölmüş ya da derin çürük nedeniyle enfekte olmuş bir dişin kök ucunda, uzun süren iltihabın sonucu gelişir. Çenedeki kistlerin en yaygınıdır.
• Folliküler (dentigeröz) kist. Sürmemiş, gömülü kalmış bir dişin tacının çevresinde oluşur. En sık gömülü yirmilik dişlerde ve üst köpek dişlerinde görülür.

Daha seyrek görülen başka türler de vardır; bunların bir kısmı tekrarlamaya daha yatkındır ve daha uzun takip ister. Hangisiyle karşı karşıya olduğumuzu kesin olarak röntgen değil, çıkarılan dokunun incelemesi söyler.

Ağrı yapmıyorsa neden çıkarılmalı?

Kistler genellikle yavaş ama sürekli büyür ve büyürken çevresindeki kemiği eritir. Yıllar içinde komşu dişleri itebilir, köklerini etkileyebilir, dişlerde sallanmaya yol açabilir ya da enfekte olup ani bir şişlikle kendini gösterebilir. Alt çenede çok büyümüş bir kist kemiği zayıflatır ve kırılma riskini artırır. Küçükken çıkarılan bir kist daha küçük bir ameliyat ve daha kısa bir iyileşme demektir.

İkinci neden teşhistir. Röntgende kist gibi görünen her koyu alan kist değildir; nadiren iyi huylu ama büyümeye devam eden tümörler de benzer görüntü verir. Bu yüzden çıkarılan her dokuyu patoloji incelemesine gönderiyoruz. Sonuç genellikle bir iki hafta içinde çıkar ve takip planını o belirler.

Her koyu alan ameliyat gerektirir mi?

Hayır. Siniri ölmüş bir dişin kök ucundaki küçük koyu alanların önemli bir kısmı kist değil, iltihaplı dokudur ve kanal tedavisinden sonra kendiliğinden iyileşir. Röntgen bu ikisini kesin ayırt edemediği için küçük lezyonlarda önce kanal tedavisi yapıp röntgenle izlemek çoğu zaman doğru yoldur. Lezyon küçülmüyor ya da büyüyorsa cerrahiye geçilir; bu durumda kist çoğunlukla apikal rezeksiyonla aynı seansta çıkarılır.

Kist nasıl çıkarılır?

Küçük ve orta boy kistler lokal anestezi altında, ayakta tedavi olarak çıkarılır. Dişeti kaldırılır, kistin üstündeki ince kemik açılır, kist zarıyla birlikte tek parça halinde ayrılır ve boşluk temizlenir. Zarın tamamen alınması önemlidir; geride kalan bir parça kistin tekrarlamasına yol açabilir. Boşluk çoğu zaman kan pıhtısıyla dolmaya bırakılır, kemik de zamanla bu pıhtının yerini alır. O bölgeye ileride implant planlanıyorsa ya da boşluk büyükse kemik grefti konabilir. İşlem kistin büyüklüğüne göre yarım saat ile bir buçuk saat arasında sürer.

Çok büyük ya da sinir, sinüs gibi önemli yapılara dayanmış kistlerde iki aşamalı bir yol izlenebilir: önce kistte küçük bir açıklık oluşturulup içindeki basınç alınır, kist aylar içinde küçülür, ardından kalan kısım çıkarılır. Bu kadar geniş vakalarda genel anestezi ve hastane ortamı gerekebilir; o durumda sizi uygun merkeze yönlendiririz.

Kistle ilişkili dişe ne olacak?

Gömülü dişle ilgili ayrıntılar için gömülü diş operasyonu sayfasına bakabilirsiniz. Genç hastalarda, özellikle köpek dişlerinde, dişi korumaya ve yerine sürdürmeye yönelik bir plan da düşünülebilir; bu karar ortodontistle birlikte verilir.

Kontrol röntgenleri neden aksatılmamalı?

İlk iki üç gün şişlik ve hassasiyet olur; soğuk uygulama, yumuşak gıda ve reçete edilen ilaçlar genellikle yeterlidir. Dikişler bir hafta ile on gün arasında alınır. Alt çenedeki büyük kistlerden sonra kemik dolana kadar birkaç hafta çok sert yiyeceklerden kaçının. Üçüncü günden sonra artan şişlik, ateş ya da kötü koku hekime haber verilmesi gereken belirtilerdir; yüzde hızla yayılan şişlik veya yutma güçlüğünde acile başvurun.

Kemiğin boşluğu doldurması aylar sürer. Genellikle altıncı ayda ve birinci yılda kontrol röntgeni çekiyoruz; tekrarlamaya yatkın türlerde takip birkaç yıl sürer. Bu kontroller formalite değildir: kist tekrarlarsa erken yakalamanın tek yolu bunlardır. İzmir'deki kliniğimizde ücret kistin büyüklüğüne, ilişkili dişe yapılacak işleme ve greft gerekip gerekmediğine göre belirlenir; mevzuat gereği tanıtım metninde rakam veremiyoruz, muayenede öğreniyorsunuz.