Cerrahi Diş Çekimi

Cerrahi diş çekimi, dişin yalnızca kerpeten ve ince aletlerle alınamadığı durumlarda uygulanır. Diş eti küçük bir kesiyle açılır, gerekirse dişin çevresinden bir miktar kemik kaldırılır, diş parçalara bölünür ve bölge dikişle kapatılır. Adı kulağa büyük gelse de ağız içinde, lokal anestezi altında yapılan bir işlemdir; aynı gün evinize dönersiniz.

Bir dişin neden çekildiğini ve çekim sonrası temel kuralları diş çekimi sayfasında anlattık. Burada bir çekimi "cerrahi" yapan şeylere, işlemin nasıl ilerlediğine ve iyileşmede dikkat edilmesi gerekenlere odaklanıyoruz.

Bir çekim neden cerrahi olur?

Basit çekimde diş yuvasında gevşetilir ve tek parça hâlinde çıkar. Şu durumlarda bu mümkün olmayabilir:

• Tacı kırılmış ya da çürükten yok olmuş diş. Tutulacak yer kalmadığında kökler diş eti altından alınır.
• Eğri, ayrık ya da kanca gibi kıvrık kökler. Tek parça çekmeye çalışmak kökü kırar ya da gereğinden çok kemik kaybettirir.
• Kemiğe kaynamış (ankiloze) diş. Kökle kemik arasındaki ince bağ dokusu kaybolmuştur; diş gevşetilemez.
• Eski kanal tedavili diş. Daha kırılgandır, çekimde parçalanmaya yatkındır.
• Önceki bir çekimden kalan kök ucu.
• Kemik içinde kalmış ya da yarım sürmüş diş. En sık örnekleri 20'lik dişler ve gömülü köpek dişleri; ikisini kendi sayfalarında anlattık.

Bunların çoğunu çekimden önce röntgende görürüz. Bazen de basit başlayan bir çekim, diş kırıldığı için cerrahiye döner; bu bir aksilik değil, planın değişmesidir.

Röntgen yetmediğinde: tomografi

Çoğu cerrahi çekim için panoramik ya da tek diş röntgeni yeterlidir. Alt azıların kökü çenedeki sinir kanalına, üst azıların kökü ise sinüs boşluğuna çok yakın görünüyorsa üç boyutlu tomografi (CBCT) isteriz. Böylece kesinin nereden yapılacağını ve dişin nasıl bölüneceğini önceden planlarız.

Üst azılarda sinüs tabanı bazen kökten yalnızca ince bir kemikle ayrılır. Çekimden sonra ağız ile sinüs arasında küçük bir açıklık oluşursa aynı seansta kapatılır; yaklaşık iki hafta burnunuzu sert sümkürmemeniz ve hapşırırken ağzınızı açık tutmanız istenir.

İşlem adım adım

1. Anestezi. Bölge lokal anestezi ile uyuşturulur. Çok kaygılıysanız sedasyon seçeneğini önceden konuşabiliriz.
2. Flep. Diş eti küçük bir kesiyle kaldırılır; diş ve kemik görünür hale gelir.
3. Kemik ve diş. Gerekirse su soğutmalı bir frezle az miktarda kemik kaldırılır. Çok köklü dişler köklerine ayrılır ve her kök kendi yolundan çıkar; bu, dişi tek parça zorlamaktan daha az kemik kaybettirir.
4. Temizlik. Yuva yıkanır, keskin kemik kenarları düzeltilir. İleride implant düşünülüyorsa bu aşamada kemik grefti konabilir.
5. Dikiş. Diş eti yerine dikilir. Eriyen dikişler kendiliğinden düşer; erimeyenler 7–10 gün sonra alınır.

Süre dişe göre değişir: kökü kırık tek bir diş 20 dakikada biterken, derin ve çok köklü bir diş bir saati bulabilir. İşlem sırasında genellikle ağrı hissedilmez; dişin bölünmesi sırasında titreşim ve baskı hissedersiniz.

İyileşme gün gün nasıl ilerler?

Zaman	Ne beklenir
İlk gün	Uyuşukluk birkaç saatte geçer, sızıntı tarzında kanama olur. İlk ağrı kesiciyi uyuşukluk geçmeden almak işe yarar.
2.–3. gün	Şişlik en belirgin halini alır; ağzı tam açamama ve yanakta morarma olabilir.
4.–7. gün	Şişlik ve ağrı belirgin biçimde azalır.
7.–10. gün	Dikiş kontrolü; günlük hayat büyük ölçüde normale döner.
Sonraki aylar	Yuva içten kemikle dolar.

İlk 24–48 saat dışarıdan aralıklı soğuk uygulamak şişliği sınırlar. Ağır egzersizi birkaç gün erteleyin; kan basıncını artırıp kanamayı yeniden başlatabilir. Antibiyotik her cerrahi çekimde gerekmez; gerekli görülürse reçete edilir.

Kuru soket (alveolit) nasıl anlaşılır?

Çekim yuvasındaki kan pıhtısı erken çözülür ya da yerinden çıkarsa kemik açıkta kalır. Buna kuru soket ya da alveolit denir. Bir enfeksiyondan çok, iyileşmenin aksaması olarak düşünülebilir.

En tipik işareti zamanlamasıdır: ilk günler hafifleyen ağrı 2.–4. günde yeniden artar, kulağa ve şakağa vurur, ağrı kesiciye zor yanıt verir. Ağızda kötü tat ya da koku olur, yuva boş görünür. Sigara içenlerde, zor alt azı çekimlerinde, daha önce kuru soket yaşamış olanlarda ve doğum kontrol hapı kullananlarda daha sık görülür.

Tedavisi basittir ama klinikte yapılır: yuva nazikçe yıkanır ve içine yatıştırıcı bir pansuman konur. Ağrı çoğu zaman bir gün içinde belirgin şekilde azalır; pansuman gerekirse birkaç kez yenilenir. Yuvayı kendiniz kurcalamayın. Önlemenin en etkili yolu ilk günlerde sigara içmemek, pipet kullanmamak ve sert çalkalamamaktır.

Ne zaman beklemeden aramalısınız?

• 30 dakika sıkıca gazlı bez ısırmanıza rağmen durmayan kanama
• Üçüncü günden sonra azalmak yerine artan şişlik
• 38 derecenin üzerinde ateş, titreme
• Göz altına, boyuna ya da ağız tabanına yayılan şişlik; yutkunma veya nefes almada güçlük

Son iki madde acil durumdur: hekiminize hemen ulaşamıyorsanız en yakın acil servise başvurun. İzmir'deki kliniğimizde çekim yaptıysanız diğer belirtilerde önce bizi arayın; çoğu soruyu telefonda, gerekiyorsa aynı gün muayeneyle çözeriz.