Chirurgiczne usuwanie zęba

Chirurgiczne usunięcie zęba wykonuje się wtedy, gdy zęba nie da się wyjąć samymi kleszczami i delikatnymi narzędziami. Dziąsło otwiera się niewielkim nacięciem, w razie potrzeby usuwa się trochę kości wokół zęba, ząb dzieli się na części, a ranę zamyka szwami. Choć nazwa brzmi poważnie, to zabieg wykonywany w jamie ustnej, w znieczuleniu miejscowym — nie wymaga pobytu w szpitalu i tego samego dnia wychodzisz z kliniki.

Dlaczego usuwa się zęby i jakie są podstawowe zalecenia po ekstrakcji, opisaliśmy na stronie o usuwaniu zęba. Tutaj skupiamy się na tym, co sprawia, że ekstrakcja staje się „chirurgiczna”, jak przebiega zabieg i na co uważać w czasie gojenia.

Kiedy ekstrakcja staje się chirurgiczna?

Przy prostej ekstrakcji ząb rozluźnia się w zębodole i wychodzi w jednym kawałku. W poniższych sytuacjach może to być niemożliwe:

• Ząb ze złamaną lub zniszczoną przez próchnicę koroną. Gdy nie ma za co chwycić, korzenie usuwa się spod dziąsła.
• Zakrzywione, rozbieżne lub haczykowato wygięte korzenie. Próba wyjęcia zęba w całości złamałaby korzeń albo kosztowała więcej kości, niż to konieczne.
• Ząb zrośnięty z kością (ankyloza). Cienka warstwa tkanki łącznej między korzeniem a kością zanikła, więc zęba nie da się rozluźnić.
• Ząb dawno leczony kanałowo. Jest bardziej kruchy i łatwo rozpada się podczas ekstrakcji.
• Fragment korzenia pozostały po wcześniejszej ekstrakcji.
• Ząb tkwiący w kości lub częściowo wyrżnięty. Najczęstsze przykłady to ósemki i zatrzymane kły; oba tematy omawiamy na osobnych stronach.

Większość z tych sytuacji widzimy na zdjęciu RTG jeszcze przed zabiegiem. Czasem ekstrakcja, która zaczęła się jako prosta, przechodzi w chirurgiczną, bo ząb się złamał — to nie niepowodzenie, tylko zmiana planu.

Gdy zdjęcie RTG nie wystarcza: tomografia

Przy większości ekstrakcji chirurgicznych wystarcza zdjęcie pantomograficzne lub zdjęcie pojedynczego zęba. Jeśli korzenie dolnych zębów trzonowych wydają się leżeć bardzo blisko kanału nerwu w żuchwie, a korzenie górnych trzonowców — blisko zatoki szczękowej, zlecamy trójwymiarową tomografię stożkową (CBCT). Dzięki niej planujemy z wyprzedzeniem, gdzie wykonać nacięcie i jak podzielić ząb.

W górnych zębach trzonowych dno zatoki bywa oddzielone od korzenia jedynie cienką warstwą kości. Jeśli po ekstrakcji powstanie niewielkie połączenie między jamą ustną a zatoką, zamykamy je podczas tej samej wizyty; przez około dwa tygodnie trzeba wtedy unikać mocnego wydmuchiwania nosa i kichać z otwartymi ustami.

Zabieg krok po kroku

1. Znieczulenie. Okolicę zabiegu znieczulamy miejscowo. Jeśli bardzo się stresujesz, możemy wcześniej omówić możliwość sedacji.
2. Płat. Po niewielkim nacięciu odwarstwiamy dziąsło, odsłaniając ząb i kość.
3. Kość i ząb. W razie potrzeby wiertłem chłodzonym wodą usuwamy niewielką ilość kości. Zęby wielokorzeniowe dzielimy na pojedyncze korzenie i każdy wyjmujemy osobno, po jego własnym torze — to oszczędza więcej kości niż wyciąganie całego zęba na siłę.
4. Oczyszczenie. Przepłukujemy zębodół i wygładzamy ostre brzegi kości. Jeśli w przyszłości planowany jest implant, na tym etapie można umieścić przeszczep kości.
5. Szycie. Dziąsło przyszywamy na miejsce. Szwy rozpuszczalne wypadają same; nierozpuszczalne zdejmujemy po 7–10 dniach.

Czas trwania zależy od zęba: pojedynczy ząb ze złamanym korzeniem to około 20 minut, a głęboko osadzony ząb wielokorzeniowy może zająć nawet godzinę. W trakcie zabiegu zwykle nie czujesz bólu; podczas dzielenia zęba odczuwasz wibracje i ucisk.

Jak przebiega gojenie dzień po dniu?

Kiedy	Czego się spodziewać
Pierwszy dzień	Znieczulenie ustępuje po kilku godzinach, rana lekko sączy krwią. Pierwszą dawkę leku przeciwbólowego warto przyjąć, zanim minie znieczulenie.
2.–3. dzień	Obrzęk jest największy; może wystąpić ograniczone otwieranie ust i siniak na policzku.
4.–7. dzień	Obrzęk i ból wyraźnie się zmniejszają.
7.–10. dzień	Kontrola szwów; codzienne życie w dużej mierze wraca do normy.
Kolejne miesiące	Zębodół stopniowo wypełnia się od środka kością.

Zimne okłady przykładane z zewnątrz, z przerwami, przez pierwsze 24–48 godzin ograniczają obrzęk. Intensywny wysiłek fizyczny odłóż na kilka dni — podnosi ciśnienie krwi i może ponownie wywołać krwawienie. Antybiotyk nie jest potrzebny po każdej ekstrakcji chirurgicznej; jeśli uznamy go za konieczny, przepiszemy go.

Suchy zębodół: jak go rozpoznać?

Jeśli skrzep w zębodole rozpuści się zbyt wcześnie lub wypadnie, kość zostaje odsłonięta. Nazywa się to suchym zębodołem lub zapaleniem zębodołu (alveolitis). Można o nim myśleć raczej jako o zaburzeniu gojenia niż o zakażeniu.

Najbardziej charakterystyczny jest moment pojawienia się objawów: ból, który w pierwszych dniach słabł, w 2.–4. dniu znów narasta, promieniuje do ucha i skroni i słabo reaguje na leki przeciwbólowe. W ustach pojawia się nieprzyjemny smak lub zapach, a zębodół wygląda na pusty. Suchy zębodół częściej zdarza się u palaczy, po trudnych ekstrakcjach dolnych zębów trzonowych, u osób, które już wcześniej go miały, oraz u kobiet przyjmujących tabletki antykoncepcyjne.

Leczenie jest proste, ale wykonuje się je w gabinecie: zębodół delikatnie się przepłukuje i zakłada do niego opatrunek łagodzący. Ból zwykle wyraźnie słabnie w ciągu doby; w razie potrzeby opatrunek wymienia się kilka razy. Nie grzeb w zębodole samodzielnie. Najskuteczniejsza profilaktyka to w pierwszych dniach: nie palić, nie pić przez słomkę i nie płukać energicznie ust.

Kiedy dzwonić bez czekania?

• Krwawienie, które nie ustaje mimo 30 minut mocnego zagryzania gazika
• Obrzęk, który po trzecim dniu zamiast się zmniejszać — narasta
• Gorączka powyżej 38°C, dreszcze
• Obrzęk szerzący się pod oko, na szyję lub dno jamy ustnej; trudności z przełykaniem lub oddychaniem

Dwa ostatnie punkty to stany nagłe: jeśli nie możesz od razu skontaktować się ze swoim dentystą, zgłoś się na najbliższy szpitalny oddział ratunkowy. Jeśli ekstrakcję wykonaliśmy w naszej klinice w Izmirze, przy pozostałych objawach najpierw zadzwoń do nas — większość spraw wyjaśniamy telefonicznie, a w razie potrzeby badamy Cię tego samego dnia. Jeśli jesteś już poza Izmirem, z tymi objawami zgłoś się do najbliższego dentysty.