- Kendi kemiğiniz, işlenmiş kemik ya da sentetik malzeme
- İyileşme genellikle 3–6 ay sürer, vakaya göre uzayabilir
- Çoğu zaman lokal anestezi altında, tek seansta yapılır
Kemik grefti, çene kemiğinin implant taşıyamayacak kadar inceldiği ya da kısaldığı bölgeye kemik veya kemik yerine geçen bir malzeme yerleştirme işlemidir. Yerleştirilen malzeme kalıcı bir dolgu değil, bir iskeledir: vücut aylar içinde bu iskelenin üzerine kendi kemiğini örer ve malzemenin büyük kısmı zamanla yerini yeni kemiğe bırakır.
Çoğu hasta greftle ilk kez implant planlanırken tanışır. Greftin sizin için gerekip gerekmediğini nasıl anlayacağınızı implant öncesi kemik grefti yazımızda anlattık; bu sayfa işlemin kendisini anlatıyor: hangi malzeme, hangi teknik, iyileşme ve sonrası.
Kemik neden yetersiz kalıyor?
En sık sebep, diş çekiminden sonra geçen zamandır; üzerinde diş olmayan kemik yavaş yavaş geri çekilir. İleri diş eti hastalığı, uzun yıllar kullanılan takma protezin baskısı, çene kistleri, travma ve zor çekimler de kemik kaybına yol açar. Üst çenenin arkasında ise sinüs boşluğu aşağı doğru genişleyerek kemik yüksekliğini azaltabilir.
Eksik kemiğe rağmen implant yerleştirilirse implantın yüzeyi bir kenardan açıkta kalabilir. Zamanla o bölgede dişeti çekilir, implantın metal rengi görünür ve çevresini temizlemek zorlaşır; ön dişlerde bu doğrudan estetik bir sorundur. Greftin amacı implantı her yönden yeterli kalınlıkta kemikle sarmaktır.
Greft malzemesi nereden geliyor?
| Malzeme | Kaynağı | Bilinmesi gereken |
|---|---|---|
| Otojen greft | Kendi kemiğiniz; çoğunlukla aynı bölgeden, çene ucundan ya da çene açısından | Biyolojik yanıtı en güçlü olanıdır; büyük miktar gerekiyorsa ikinci bir cerrahi bölge açılır |
| Allogreft | Doku bankasında işlenmiş ve sterilize edilmiş insan kemiği | İkinci bir cerrahi bölge gerektirmez |
| Ksenogreft | Çoğunlukla sığır kaynaklı, organik kısmı uzaklaştırılmış kemik minerali | Yavaş çözünür, kazanılan hacmi uzun süre korur; en sık kullanılanlardandır |
| Sentetik (alloplastik) | Laboratuvarda üretilen, kalsiyum fosfat bazlı malzemeler | Biyolojik kaynaklı malzeme istemeyenler için bir seçenek |
Grefti yerinde tutmak ve dişetinin greftin içine büyümesini engellemek için çoğu zaman üzerine ince bir zar (membran) konur; bunların çoğu aylar içinde kendiliğinden çözünen kolajen zarlardır. Malzemeler sıklıkla karıştırılarak kullanılır. Hangisinin seçildiğini ve nedenini sormak hakkınızdır.
Hangi teknik hangi durumda kullanılıyor?
- Çekim boşluğunun korunması. Diş çekildiği anda boşluğa greft konur. Kemiğin çökmesini büyük ölçüde önler; en küçük ve en öngörülebilir greft budur.
- Yönlendirilmiş kemik rejenerasyonu. İnce kalmış bir kemik sırtını kalınlaştırmak için granül greft ve zar birlikte kullanılır. Eksik azsa implantla aynı seansta, fazlaysa ayrı bir aşamada yapılır.
- Blok greft. Daha büyük kayıplarda, genellikle sizin çenenizden alınan bir kemik parçası eksik bölgeye küçük vidalarla sabitlenir.
- Sinüs tabanının yükseltilmesi. Üst çenenin arkasında yükseklik yetmediğinde sinüs zarı kaldırılır ve altına greft yerleştirilir; ayrıntısı sinüs lifting sayfasında.
Kemiğin oluşması ne kadar sürer?
Greftin kemiğe dönüşmesi hızlandırılamaz. Yaklaşık süreler şöyle:
- Çekim boşluğu koruma: implanttan önce genellikle 3–6 ay; kullanılan malzemeye göre değişir.
- İmplantla aynı seansta greft: ayrı bir bekleme eklenmez, ama implantın üzerine diş takılması birkaç ay gecikebilir.
- Ayrı aşamada greft ya da blok greft: implanttan önce genellikle 4–6 ay; özellikle yükseklik kazanılması gereken büyük kayıplarda daha uzun.
Bu sürede görünen bölge genellikle boş bırakılmaz; grefte baskı yapmayacak şekilde ayarlanmış geçici bir diş ya da protez kullanılır.
İşlem nasıl geçiyor, sonrasında ne bekleniyor?
Greft çoğunlukla lokal anestezi altında, tek seansta yerleştirilir; işlem sırasında genellikle ağrı hissedilmez. Bir çekim boşluğunun korunması çekime yalnızca birkaç dakika ekler; blok greft ya da geniş bir rejenerasyon daha uzun sürer.
Şişlik ikinci üçüncü gün en yüksek seviyeye çıkar, sonra iner; yüzde morarma olabilir. İlk günlerde ağızda birkaç küçük greft tanesi görmek sık rastlanan bir durumdur. Dikişler genellikle 7–14 gün içinde alınır. Hekiminiz antibiyotik ya da gargara reçete ettiyse önerilen süre boyunca, şikâyetiniz geçse de bırakmadan kullanın. Bu sürede bölgeyle çiğnememek, dil ya da parmakla yoklamamak, ilk gün ağzı sert çalkalamamak ve sigara içmemek gerekir. Takma protez kullanıyorsanız, grefte baskı yapmaması için hekiminiz ayarlamadan takmayın.
Üçüncü günden sonra artan şişlik, kötü kokulu akıntı, ateş ya da zarın veya greftin açıkta görünmesi kontrol gerektirir; bize hemen haber verin. Yüzde hızla yayılan şişlik, yutma ya da nefes alma güçlüğünde beklemeden acile başvurun.
Greftten kaçınmak mümkün mü?
Bazen evet. Kısa ya da dar implantlar uygun vakalarda mevcut kemiğe sığar. Tam çene tedavisinde All-on-4 gibi planlar, arka implantları eğik yerleştirerek greft gereken bölgeleri atlayabilir. Takma protez de geçerli bir seçenektir.
Bazı durumlar greftin başarısını düşürür: sigara, kontrolsüz diyabet, kemik erimesi (osteoporoz) için kullanılan bazı ilaçlar ve çeneye radyoterapi öyküsü. Bunları muayenede mutlaka söyleyin. Ücret greftin büyüklüğüne, malzemeye, zar kullanılıp kullanılmadığına ve tekniğe göre değişir; mevzuat gereği tanıtım metninde rakam verilemiyor, muayenede öğreniyorsunuz. İzmir'deki kliniğimizde greft kararını her zaman tomografi üzerinden, implant planıyla birlikte veriyoruz.
Sık sorulan sorular
Kemik grefti ağrılı bir işlem mi?
İşlem lokal anestezi altında yapılır; sırasında genellikle ağrı hissedilmez. Sonraki iki üç gün şişlik ve hassasiyet beklenir ve çoğu zaman sıradan ağrı kesicilerle kontrol edilir. Blok greft ya da geniş bölgelerde bu dönem birkaç gün daha uzun sürebilir.
Hayvan kaynaklı greft güvenli mi?
Bu malzemeler organik kısmı uzaklaştırılacak şekilde işlenir ve sterilize edilir; geriye kemiğin mineral iskeleti kalır. Diş hekimliğinde uzun yıllardır yaygın olarak kullanılıyor. Dini ya da kişisel nedenlerle istemiyorsanız söyleyin; sentetik malzeme ya da kendi kemiğiniz gibi alternatifler var.
Greft tutmazsa ne olur?
Greftin bir kısmı ya da tamamı kaybedilebilir; en sık sebepleri enfeksiyon, zarın açığa çıkması ve sigaradır. Bu durumda bölge iyileştikten sonra greft tekrarlanabilir ya da plan değiştirilebilir. Kontroller bu yüzden önemli: sorun erken fark edilirse çoğu zaman greftin büyük kısmı korunabilir.
Greftten sonra takma protezimi kullanabilir miyim?
Protezin iç yüzü grefte baskı yapmayacak şekilde ayarlanmadan kullanılmamalıdır. Bazen ilk günlerde hiç takılmaması istenir. Ne zaman ve nasıl takacağınızı hekiminiz söyler; protezi kendi başınıza zımparalamaya ya da düzeltmeye çalışmayın.
Sigara içiyorum, greft yapılabilir mi?
Yapılabilir, ama sigara greftin tutunma ihtimalini belirgin şekilde düşürür. İşlemden önce ve iyileşme süresince içmemek en doğrusudur. Bırakamıyorsanız bunu açıkça konuşalım; bazen plan daha az greft gerektiren bir yöne çevrilebilir.
Ağzımdan küçük taneler çıkıyor, normal mi?
İlk günlerde birkaç küçük greft tanesinin çıkması sık görülür ve genellikle sorun değildir. Çok sayıda tane geliyorsa, zar ya da greft açıkta görünüyorsa, kötü koku ya da akıntı varsa kontrole gelin. Ateş, yüzde yayılan şişlik ya da yutma güçlüğü olursa beklemeden acile başvurun.
Bu tedavi size uygun mu, emin değil misiniz?
Bize bir fotoğraf gönderin. Neye ihtiyacınız olduğunu — ve neye olmadığını — dürüstçe söyleyelim.