Usuwanie torbieli zębowej

Torbiel szczęki lub żuchwy to jama w kości, wysłana od środka cienką błoną i wypełniona płynną lub półpłynną treścią. Większość torbieli w kościach szczęk ma pochodzenie zębowe. Wyłuszczenie (enukleacja) oznacza usunięcie takiej jamy w całości, razem z jej wyściółką; pozostałą przestrzeń z czasem wypełnia kość.

Większość pacjentów w ogóle nie czuje swojej torbieli. Dowiadują się o niej z rutynowego zdjęcia pantomograficznego albo z tomografii wykonanej z innego powodu, gdy słyszą zdanie: „tu jest ciemne pole”. Na tej stronie opisujemy, co dzieje się po tym zdaniu.

Skąd biorą się torbiele w kościach szczęk?

Najczęściej spotykamy dwa rodzaje:

• Torbiel korzeniowa (zapalna). Powstaje przy wierzchołku korzenia zęba martwego lub zakażonego z powodu głębokiej próchnicy, w wyniku długotrwałego stanu zapalnego. To najczęstsza torbiel kości szczęk.
• Torbiel zawiązkowa (folikularna). Tworzy się wokół korony zęba, który się nie wyrżnął i pozostał zatrzymany w kości. Najczęściej dotyczy zatrzymanych ósemek i górnych kłów.

Istnieją też rzadsze rodzaje; część z nich ma większą skłonność do nawrotów i wymaga dłuższej obserwacji. Z którą mamy do czynienia, rozstrzyga nie zdjęcie RTG, lecz badanie usuniętej tkanki.

Po co usuwać torbiel, która nie boli?

Torbiele zwykle rosną powoli, ale stale, i rosnąc niszczą otaczającą kość. Z czasem mogą przesuwać sąsiednie zęby, uszkadzać ich korzenie, powodować rozchwianie zębów albo ulec zakażeniu i dać o sobie znać nagłym obrzękiem. Bardzo duża torbiel w żuchwie osłabia kość i zwiększa ryzyko jej złamania. Torbiel usunięta, gdy jest mała, oznacza mniejszy zabieg i krótsze gojenie.

Drugi powód to diagnoza. Nie każde ciemne pole, które na RTG wygląda jak torbiel, jest torbielą; rzadko podobny obraz dają łagodne, ale rosnące guzy. Dlatego każdą usuniętą tkankę wysyłamy do badania histopatologicznego. Wynik jest zwykle gotowy w ciągu jednego–dwóch tygodni i to on wyznacza plan dalszej obserwacji.

Czy każde ciemne pole wymaga zabiegu?

Nie. Znaczna część małych ciemnych pól przy wierzchołku martwego zęba to nie torbiel, tylko tkanka zapalna, która po leczeniu kanałowym goi się samoistnie. Ponieważ RTG nie pozwala ich jednoznacznie odróżnić, przy małych zmianach właściwą drogą jest zwykle najpierw leczenie kanałowe, a potem obserwacja na zdjęciach. Jeśli zmiana się nie zmniejsza albo rośnie, przechodzimy do zabiegu; torbiel usuwamy wtedy najczęściej podczas tej samej wizyty co resekcję wierzchołka korzenia.

Jak usuwa się torbiel?

Małe i średnie torbiele usuwamy w znieczuleniu miejscowym, ambulatoryjnie. Odwarstwiamy dziąsło, otwieramy cienką kość nad torbielą, oddzielamy ją w jednym kawałku razem z wyściółką i oczyszczamy jamę. Usunięcie całej wyściółki jest ważne: pozostawiony fragment może spowodować nawrót torbieli. Jamę najczęściej pozostawiamy do wypełnienia skrzepem krwi, który z czasem zastępuje kość. Jeśli w tym miejscu planowany jest później implant albo jama jest duża, można w nią wprowadzić przeszczep kości. Zależnie od wielkości torbieli zabieg trwa od pół godziny do półtorej godziny.

Przy bardzo dużych torbielach lub takich, które sięgają ważnych struktur, jak nerw czy zatoka, można przyjąć postępowanie dwuetapowe: najpierw w torbieli wykonuje się niewielki otwór, by zmniejszyć ciśnienie w jej wnętrzu (dekompresja), torbiel w ciągu kilku miesięcy się zmniejsza, a następnie usuwa się pozostałą część. Tak rozległe przypadki mogą wymagać znieczulenia ogólnego i warunków szpitalnych; wtedy kierujemy Cię do odpowiedniego ośrodka.

Co stanie się z zębem związanym z torbielą?

Sytuacja	Typowy plan dla zęba
Torbiel korzeniowa, ząb do uratowania	Najpierw leczenie kanałowe, a przy usuwaniu torbieli resekcja wierzchołka
Torbiel korzeniowa, ząb nie do uratowania	Usunięcie zęba i oczyszczenie torbieli podczas tego samego zabiegu
Torbiel wokół zęba zatrzymanego	Zwykle usuwamy zatrzymany ząb razem z torbielą
Korzenie sąsiednich zębów sięgają torbieli	Testy żywotności miazgi; w razie potrzeby leczenie kanałowe, potem obserwacja

Więcej o zębach zatrzymanych przeczytasz na stronie o leczeniu zębów zatrzymanych. U młodych pacjentów, zwłaszcza w przypadku kłów, można rozważyć plan, który zachowa ząb i sprowadzi go na właściwe miejsce w łuku; tę decyzję podejmujemy wspólnie z ortodontą.

Dlaczego nie wolno pomijać kontrolnych zdjęć RTG?

Przez pierwsze dwa–trzy dni występują obrzęk i tkliwość; zwykle wystarczą zimne okłady, miękkie jedzenie i przepisane leki. Szwy zdejmujemy po tygodniu do dziesięciu dni. Po usunięciu dużej torbieli z żuchwy unikaj przez kilka tygodni, aż kość się odbuduje, bardzo twardych pokarmów. Narastający po trzecim dniu obrzęk, gorączka lub nieprzyjemny zapach to objawy, które trzeba zgłosić lekarzowi — jeśli nie jesteś w Izmirze, najbliższemu dentyście. Przy szybko rozprzestrzeniającym się obrzęku twarzy lub trudnościach z połykaniem jedź na najbliższy szpitalny oddział ratunkowy.

Wypełnianie się jamy kością trwa miesiące. Zdjęcie kontrolne wykonujemy zwykle po sześciu miesiącach i po roku; przy rodzajach torbieli skłonnych do nawrotów obserwacja trwa kilka lat. Te kontrole to nie formalność: tylko dzięki nim można wcześnie wychwycić nawrót torbieli. W naszej klinice w Izmirze koszt zależy od wielkości torbieli, leczenia potrzebnego dla związanego z nią zęba i tego, czy konieczny jest przeszczep kości; pisemną, szczegółową wycenę otrzymasz po badaniu.