Leczenie kanałowe

W środku każdego zęba, w cienkich kanałach biegnących aż do wierzchołka korzenia, znajduje się miękka tkanka złożona z nerwów, naczyń krwionośnych i tkanki łącznej: miazga, potocznie nazywana nerwem zęba. Głęboka próchnica, pęknięcie, uraz albo wielokrotne zabiegi na tym samym zębie mogą wywołać jej zapalenie. Od pewnego momentu zapalenie staje się nieodwracalne: miazga obumiera, a zakażenie szerzy się przez wierzchołek korzenia do kości szczęki lub żuchwy.

Leczenie kanałowe usuwa tę tkankę, dezynfekuje kanały i wypełnia je tak, by bakterie nie mogły się w nich ponownie zagnieździć. Celem jest zachowanie zęba w ustach zamiast jego usuwania.

Jakie objawy wskazują na potrzebę leczenia kanałowego?

• Ból utrzymujący się przez kilka minut po kontakcie z czymś gorącym lub zimnym
• Ból pojawiający się samoistnie, pulsujący, budzący w nocy
• Ból przy nagryzaniu lub dotknięciu zęba, uczucie, jakby ząb był „za wysoki"
• Obrzęk dziąsła albo mały pęcherzyk, z którego co jakiś czas sączy się wydzielina
• Ząb, który po urazie ciemnieje lub szarzeje

Objawy nie zawsze się pojawiają; martwy ząb może przez lata nie dawać żadnych dolegliwości, a zmianę zapalną przy wierzchołku korzenia widać czasem po raz pierwszy na rutynowym zdjęciu RTG. Działa to też w drugą stronę: krótki ból przy zimnym, który od razu mija, sam w sobie nie wymaga leczenia kanałowego — najczęściej to nadwrażliwość zębów. Natomiast obrzęk rozlewający się na twarz, gorączka, trudności z przełykaniem lub oddychaniem to stan nagły: nie czekaj, od razu zgłoś się do dentysty lub lekarza — najbliższego, jeśli nie jesteś w Izmirze — albo wezwij pomoc ratunkową.

Jak krok po kroku przebiega leczenie?

1. Diagnoza. Na podstawie zdjęcia RTG, testu na zimno i delikatnego opukiwania zęba oceniamy stan miazgi i kości przy wierzchołku korzenia.
2. Znieczulenie i izolacja. Podajemy znieczulenie miejscowe; podczas zabiegu zwykle nie czuć bólu. Ząb izolujemy gumową osłoną (koferdamem), żeby chronić go przed bakteriami ze śliny.
3. Odnalezienie i pomiar kanałów. Przez koronę zęba wykonujemy niewielki otwór dostępowy. Długość kanału mierzymy urządzeniem, które elektronicznie wykrywa wierzchołek korzenia (endometrem), oraz na zdjęciu RTG; celem jest opracowanie kanału dokładnie do wierzchołka, bez wychodzenia poza niego.
4. Opracowanie i płukanie. Kanały poszerzamy elastycznymi pilnikami niklowo-tytanowymi napędzanymi maszynowo i obficie płuczemy płynami dezynfekującymi. To właśnie płukanie najbardziej zmniejsza liczbę bakterii.
5. Wypełnienie. Kanały szczelnie wypełniamy aż do wierzchołka gutaperką — materiałem przypominającym kauczuk — oraz pastą uszczelniającą.
6. Odbudowa zęba. Zamykamy otwór dostępowy; zależnie od stanu zęba planujemy wypełnienie, onlay albo koronę.

Czy leczenie kończy się na jednej wizycie?

Często tak. Badania pokazują, że w odpowiednio dobranych przypadkach leczenie zakończone na jednej wizycie goi się nie gorzej niż leczenie wielowizytowe. Jeśli z kanału stale sączy się wydzielina, jest wyraźny ropień lub obrzęk, kanały są bardzo zakrzywione albo zabieg trwałby dłużej, niż da się wygodnie wytrzymać z otwartymi ustami, dzielimy go na dwie lub trzy wizyty. Na tydzień–dwa między nimi zakładamy do kanału lek antybakteryjny i zamykamy ząb wypełnieniem tymczasowym. W zębach z silnym zapaleniem miazgi, zwłaszcza w dolnych trzonowcach, znieczulenie może działać słabiej; wtedy podajemy dodatkową dawkę. Jeśli cokolwiek poczujesz, po prostu nam powiedz.

Czy po leczeniu kanałowym korona jest konieczna?

W zębach bocznych zwykle tak. Trzonowce i przedtrzonowce, które trafiają na leczenie kanałowe, zazwyczaj straciły już dużo tkanki przez rozległą próchnicę lub stare wypełnienie i pod wpływem sił żucia mają skłonność do pękania. Onlay albo korona cyrkonowa, które pokrywają guzki żujące, wyraźnie zmniejszają to ryzyko. W zębach przednich, gdy ubytek tkanki jest niewielki, zwykle wystarcza wypełnienie. Nie odkładaj zbyt długo ostatecznej odbudowy: jeśli wypełnienie tymczasowe przecieka, bakterie wracają do kanału i powodzenie leczenia jest zagrożone.

„Leczenie kanałowe zabija ząb" i inne mity

„Zabija ząb". W zębie, który trafia na leczenie kanałowe, miazga jest już objęta zapaleniem albo martwa. Leczenie nie narusza tkanek łączących korzeń z kością; ząb zostaje na miejscu i nadal służy do żucia — po prostu nie czuje już ciepła ani zimna.

„Ząb wysycha i pęka jak szkło". Główną przyczyną kruchości nie jest wysychanie, lecz tkanka utracona przez próchnicę i otwór dostępowy. Właśnie dlatego w zębach bocznych zalecamy koronę.

„Ząb po leczeniu kanałowym roznosi choroby po organizmie". Ten pogląd pochodzi z badań z początku XX wieku i został później obalony; nie ma wiarygodnych dowodów, że leczenie kanałowe wywołuje inne choroby. Prawdziwym ryzykiem jest pozostawienie zakażonego zęba bez leczenia.

„Wezmę antybiotyk i przejdzie". W martwej miazdze nie ma krążenia krwi, więc lek tam nie dociera. Antybiotyk bywa potrzebny przy szerzącym się zakażeniu, ale nie usuwa jego źródła.

„Rozsądniej usunąć ząb i wstawić implant". Jeśli ząb da się naprawić, zachowanie własnego zęba jest zwykle lepszą opcją. Gdy ząb jest zbyt zniszczony, by go uratować, albo jego korzeń pękł wzdłuż, rozmawiamy o ekstrakcji, a potem o implancie.

Czego spodziewać się po zabiegu i od czego zależy koszt?

Po ustąpieniu znieczulenia przez kilka dni normalna jest tkliwość przy nagryzaniu, która mija po zwykłych lekach przeciwbólowych. Do czasu ostatecznej odbudowy nie gryź tą stroną niczego twardego; jeśli pojawi się obrzęk albo ból będzie narastał, zadzwoń do nas. Badania pokazują, że zdecydowana większość pierwszych leczeń kanałowych kończy się powodzeniem; o tym, co można zrobić, gdy leczenie się nie powiodło, piszemy na stronie o powtórnym leczeniu kanałowym. Koszt zależy od liczby kanałów w zębie, stopnia zakażenia i odbudowy potrzebnej po leczeniu; pisemną wycenę z rozbiciem na poszczególne pozycje otrzymasz po zdjęciu RTG i badaniu w naszej klinice w Izmirze.