Leczenie nadwrażliwości zębów

Ostry ból, który przeszywa ząb, gdy pijesz coś zimnego, wdychasz mroźne powietrze albo szczoteczka dotyka okolicy przy dziąśle, i mija po kilku sekundach, to najczęściej nadwrażliwość zębiny. Szkliwo lub dziąsło przestało pokrywać zębinę, czyli wewnętrzną warstwę zęba. W zębinie biegnie w stronę miazgi mnóstwo mikroskopijnych kanalików; zimno, powietrze lub cukier poruszają płyn w tych kanalikach, a nerw odbiera to jako ból.

Leczenie opiera się na dwóch rzeczach: na zamknięciu odsłoniętych kanalików lub osłabieniu reakcji nerwu oraz na zatrzymaniu przyczyny, która odsłania zębinę. Wcześniej jest jednak jeszcze jeden krok.

Czy to na pewno nadwrażliwość, a nie coś innego?

To, co pacjenci opisują jako „nadwrażliwość", bywa czasem próchnicą, pęknięciem albo zapaleniem miazgi — a te nie mijają od pasty. Dlatego podczas badania najpierw je wykluczamy: oglądamy zęby, sprawdzamy reakcję na powietrze i zimno, wykonujemy test nagryzania, a w razie potrzeby zdjęcie RTG. Opis bólu często wskazuje kierunek.

Nadwrażliwość zębiny jest więc rozpoznaniem z wykluczenia: najpierw eliminujemy inne możliwości, dopiero potem stawiamy tę diagnozę. Oba problemy mogą też współistnieć — wśród ogólnej nadwrażliwości może się ukrywać pojedynczy ząb z próchnicą lub pęknięciem. Przy podejrzeniu zapalenia miazgi leczeniem nie jest już terapia nadwrażliwości, lecz najczęściej leczenie kanałowe. Jeśli pojawi się obrzęk twarzy lub dziąsła, gorączka albo trudności z przełykaniem, nie czekaj: od razu zgłoś się do dentysty — najbliższego, jeśli nie jesteś w Izmirze — a poza godzinami przyjęć do pomocy doraźnej.

Dlaczego zębina się odsłania?

• Recesja dziąseł: Tkanka pokrywająca powierzchnię korzenia jest cienka i miękka; gdy dziąsło się cofa, łatwo się ściera, a kanaliki się otwierają. To najczęstsze źródło problemu. Przyczyny i leczenie opisujemy na stronie o recesji dziąseł.
• Utrata szkliwa: Kwaśne napoje, refluks, szczotkowanie z dużym naciskiem i zaciskanie zębów ścieniają szkliwo. Szczegółowo piszemy o tym na stronie o odbudowie startych zębów.
• Zaciskanie zębów: Nocne zaciskanie i zgrzytanie nie tylko ściera szkliwo, ale może też uwrażliwiać zęby poddawane obciążeniu. Wskazówką jest nadwrażliwość wyraźniejsza rano i zmęczenie szczęki.
• Przejściowa nadwrażliwość po zabiegach: Po usunięciu kamienia, wybielaniu lub założeniu nowego wypełnienia może się pojawić nadwrażliwość trwająca od kilku dni do kilku tygodni; zwykle sama ustępuje.

Co pomaga w domu?

Przy łagodnej nadwrażliwości wielu zębów pierwszy krok wykonuje się w domu i u większości pacjentów to wystarcza.

• Pasta na nadwrażliwość: Pasty z azotanem potasu zmniejszają przewodzenie bodźca przez nerw; te z fluorkiem cyny lub argininą zamykają kanaliki. Efekt narasta stopniowo: przy regularnym stosowaniu zwykle staje się wyraźny po 2–4 tygodniach, a po odstawieniu pasty z czasem zanika.
• Wypluj, nie płucz: Jeśli po szczotkowaniu nie płuczesz ust wodą, pasta zostaje na powierzchni zębów. Pomaga też wcieranie niewielkiej ilości pasty palcem w nadwrażliwe miejsce przed snem.
• Szczotkowanie: Miękka szczoteczka i delikatny ruch od dziąsła w stronę zęba; unikaj past wybielających i ściernych.
• Kwaśne napoje: Nie rozkładaj ich na cały dzień i płucz potem usta wodą.

Co robimy w gabinecie, jeśli pasta nie wystarcza?

Jeśli nadwrażliwość się utrzymuje albo skupia w jednym miejscu, postępujemy stopniowo:

1. Lakier i preparaty zamykające kanaliki. Na odsłoniętą zębinę nakładamy lakier fluorowy albo płyn uszczelniający kanaliki. Trwa to kilka minut i nie wymaga znieczulenia; efekt utrzymuje się od kilku tygodni do kilku miesięcy i w razie potrzeby można go powtórzyć. Po lakierowaniu prosimy, by przez kilka godzin nie jeść twardych pokarmów i tego wieczoru odłożyć szczotkowanie — im dłużej lakier zostaje na powierzchni, tym lepiej działa.
2. Uszczelnienie bondingiem. Jeśli w szyjce zęba powstał klinowaty ubytek albo odsłonięty obszar jest duży, pokrywamy powierzchnię cienką warstwą systemu wiążącego lub wypełniamy ubytek wypełnieniem kompozytowym. Zmniejsza to nadwrażliwość i spowalnia pogłębianie się ubytku.
3. Przeszczep dziąsła. Przy zaawansowanej recesji ponowne pokrycie korzenia dziąsłem może poprawić zarówno nadwrażliwość, jak i wygląd. Nie każda recesja się do tego nadaje; to, jak dużą część korzenia da się pokryć, zależy od poziomu kości i dziąsła między zębami.
4. Leczenie kanałowe. To ostateczność przy nadwrażliwości, która mimo wszystko nie ustępuje i utrudnia codzienne życie; jest potrzebne rzadko.

Dlaczego nadwrażliwość wraca?

Lakiery i pasty zamykają kanaliki, ale jeśli przyczyna odsłaniająca zębinę nadal działa, odsłaniają się nowe powierzchnie. Dopóki trwa szczotkowanie z dużym naciskiem, sączenie kwaśnych napojów przez cały dzień albo nocne zaciskanie, nadwrażliwość będzie co jakiś czas powracać; trwała ulga często przychodzi dzięki niewielkiej zmianie nawyków. W naszej klinice w Bayraklı w Izmirze podczas pierwszego badania ustalamy źródło bólu, a potem zaczynamy od najprostszego kroku. Koszt zależy od potrzebnej metody i liczby leczonych zębów; pisemną wycenę z rozbiciem na poszczególne pozycje otrzymasz po badaniu.