Diş Hassasiyeti Tedavisi

Soğuk bir şey içtiğinizde, soğuk havada nefes aldığınızda ya da fırça dişeti hizasına değdiğinde saplanan ve birkaç saniyede geçen keskin ağrının en sık nedeni dentin hassasiyetidir. Mine ya da dişeti, dişin iç katmanı olan dentini artık örtmüyordur. Dentinin içinde sinire doğru uzanan çok sayıda mikroskobik kanalcık vardır; soğuk, hava ya da şeker bu kanalcıklardaki sıvıyı hareket ettirir ve sinir bunu ağrı olarak algılar.

Tedavi iki şeye dayanır: açık kanalcıkları kapatmak ya da sinirin tepkisini azaltmak, ve dentini açığa çıkaran nedeni durdurmak. Ama ondan önce gelen bir adım var.

Bu gerçekten hassasiyet mi, başka bir şey mi?

"Hassasiyet" diye tarif edilen şey bazen çürük, çatlak ya da sinir iltihabıdır ve bunlar macunla geçmez. Bu yüzden muayenede önce bunları eliyoruz: dişlere bakıyor, hava ve soğukla test ediyor, ısırma testi yapıyor, gerekirse röntgen çekiyoruz. Ağrının tarifi çoğu zaman yol gösterir.

Yani dentin hassasiyeti bir dışlama tanısıdır: önce diğer olasılıklar elenir, sonra bu isim konur. Aynı ağızda ikisi birlikte de olabilir; genel bir hassasiyetin arasında tek bir dişte çürük ya da çatlak saklanabilir. Sinir iltihabı şüphesinde tedavi artık hassasiyet tedavisi değil, çoğu zaman kanal tedavisidir. Yüzde ya da dişetinde şişlik, ateş veya yutkunmada güçlük varsa beklemeden hekime, mesai dışındaysa acile başvurun.

Dentin neden açığa çıkıyor?

• Dişeti çekilmesi: Kök yüzeyini örten doku ince ve yumuşaktır; dişeti çekilince kolayca aşınır ve kanalcıklar açılır. En sık kaynak budur. Nedenleri ve tedavisi dişeti çekilmesi sayfasında.
• Mine kaybı: Asitli içecekler, reflü, bastırarak fırçalama ve diş sıkma mineyi inceltir. Bu konuyu aşınmış diş restorasyonu sayfasında ayrıntılı anlattık.
• Diş sıkma: Gece sıkma ve gıcırdatma hem mineyi aşındırır hem de dişleri yük altında hassaslaştırabilir. Sabahları daha belirgin hassasiyet ve çene yorgunluğu bu yönde bir ipucudur.
• Tedavi sonrası geçici hassasiyet: Diş taşı temizliği, beyazlatma ya da yeni bir dolgudan sonra birkaç gün ile birkaç hafta arası hassasiyet olabilir ve genellikle kendiliğinden azalır.

Evde neler işe yarar?

Hafif ve yaygın hassasiyette ilk adım evdedir ve çoğu hastada yeterli olur.

• Hassasiyet giderici macun: Potasyum nitrat içerenler sinirin uyarıyı iletmesini azaltır; kalay florür ya da arginin içerenler kanalcıkları tıkar. Etkisi birikerek gelir: düzenli kullanımla genellikle 2–4 haftada belirginleşir, bırakınca zamanla geri döner.
• Tükürün, çalkalamayın: Fırçaladıktan sonra ağzı suyla çalkalamamak macunun yüzeyde kalmasını sağlar. Gece yatmadan hassas bölgeye parmakla az miktarda sürmek de işe yarar.
• Fırçalama: Yumuşak fırça, dişetinden dişe doğru hafif hareket; beyazlatıcı ve aşındırıcı macunlardan uzak durmak.
• Asidin sıklığı: Asitli içecekleri gün boyuna yaymamak, sonrasında suyla çalkalamak.

Macun yetmezse klinikte ne yapılır?

Hassasiyet sürüyorsa ya da tek bir bölgede yoğunsa kademeli ilerliyoruz:

1. Vernik ve kanalcık tıkayıcı ajanlar. Florür vernik ya da kanalcıkları tıkayan sıvılar açık dentine sürülür. Birkaç dakika sürer, anestezi gerekmez; etkisi birkaç hafta ile birkaç ay arası sürer ve gerekirse tekrarlanır. Vernikten sonra birkaç saat sert yiyecek yememenizi ve o akşam fırçalamayı ertelemenizi isteriz; vernik yüzeyde ne kadar uzun kalırsa o kadar iyi çalışır.
2. Bonding ile mühürleme. Diş boynunda çentik oluşmuşsa ya da açık alan genişse, yüzey ince bir yapıştırıcı tabakasıyla kapatılır ya da çentik kompozit dolguyla doldurulur. Bu hem hassasiyeti azaltır hem çentiğin derinleşmesini yavaşlatır.
3. Dişeti grefti. Çekilme ilerlediyse kök yüzeyini dişetiyle yeniden örtmek hem hassasiyeti hem görüntüyü düzeltebilir. Her çekilme buna uygun değildir; dişler arasındaki kemik ve dişeti düzeyi ne kadar örtülebileceğini belirler.
4. Kanal tedavisi. Her şeye rağmen geçmeyen ve günlük hayatı bozan hassasiyette son seçenektir; nadiren gerekir.

Hassasiyet neden geri gelir?

Vernik ve macunlar kanalcıkları kapatır, ama dentini açığa çıkaran neden sürüyorsa yeni yüzeyler açılır. Bastırarak fırçalama, gün boyu yudumlanan asitli içecek ya da gece diş sıkma devam ettikçe hassasiyet dönem dönem geri gelir; kalıcı rahatlama çoğu zaman alışkanlıktaki küçük bir değişiklikle gelir. İzmir Bayraklı'daki kliniğimizde ilk muayenede ağrının kaynağını ayırıyor, sonra en basit adımdan başlıyoruz. Ücret gereken yönteme ve tedavi edilecek diş sayısına göre değişir; mevzuat gereği tanıtım metninde rakam verilemiyor, muayenede öğreniyorsunuz.