Kanal Tedavisi

Her dişin ortasında, kökün ucuna kadar uzanan ince kanallarda sinir, damar ve bağ dokusundan oluşan yumuşak bir doku bulunur: pulpa, halk arasındaki adıyla diş siniri. Derin bir çürük, çatlak, darbe ya da aynı dişe tekrar tekrar yapılan işlemler bu dokuyu iltihaplandırabilir. İltihap bir noktadan sonra geri dönmez; pulpa ölür ve enfeksiyon kök ucundan çene kemiğine yayılır.

Kanal tedavisi bu dokuyu çıkarır, kanalları dezenfekte eder ve bakterinin yeniden yerleşemeyeceği şekilde doldurur. Amaç dişi çekmeden ağızda tutmaktır.

Hangi belirtiler kanal tedavisine işaret eder?

• Sıcak ya da soğuktan sonra dakikalarca süren ağrı
• Kendiliğinden başlayan, zonklayan, geceleri uyandıran ağrı
• Isırınca ya da dişe dokununca ağrı, dişin "uzamış" gibi hissedilmesi
• Dişetinde şişlik ya da arada bir akıntı yapan küçük bir kabarcık
• Bir darbeden sonra koyulaşan, grileşen diş

Belirti her zaman olmaz; ölmüş bir diş yıllarca sessiz kalabilir ve kök ucundaki iltihap ilk kez rutin bir röntgende görülebilir. Tersi de geçerli: soğukla gelip hemen geçen sızı tek başına kanal tedavisi gerektirmez, çoğu zaman diş hassasiyetidir. Yüzde yayılan şişlik, ateş, yutkunma ya da nefes almada güçlük ise acil durumdur; beklemeden hekime ya da acile başvurun.

Tedavi adım adım nasıl yapılır?

1. Tanı. Röntgen, soğuk testi ve dişe hafifçe vurarak yapılan testlerle sinirin durumu ve kök ucundaki kemik değerlendirilir.
2. Anestezi ve yalıtım. Lokal anestezi uygulanır; işlem sırasında genellikle ağrı hissedilmez. Diş, tükürükteki bakterilerden korunmak için lastik bir örtüyle yalıtılır.
3. Kanalların bulunması ve ölçülmesi. Dişin üstünden küçük bir giriş açılır. Kanal boyu, kök ucunu elektriksel olarak saptayan bir cihazla (apeks bulucu) ve röntgenle ölçülür; amaç kök ucuna kadar çalışmak, ötesine taşmamaktır.
4. Şekillendirme ve yıkama. Kanallar motorla döndürülen esnek nikel-titanyum eğelerle genişletilir ve dezenfektan solüsyonlarla bol bol yıkanır. Bakteriyi asıl azaltan aşama yıkamadır.
5. Doldurma. Kanallar, kauçuğa benzeyen güta perka ve bir yapıştırıcı patla kök ucuna kadar sızdırmaz şekilde doldurulur.
6. Üst restorasyon. Giriş kapatılır; dişin durumuna göre dolgu, onlay ya da kaplama planlanır.

Tek seansta biter mi?

Çoğu zaman evet. Çalışmalar, uygun vakalarda tek seansta tamamlanan tedavinin iyileşme açısından çok seanslıdan geri kalmadığını gösteriyor. Kanaldan sürekli akıntı geliyorsa, belirgin bir apse ya da şişlik varsa, kanallar çok kıvrımlıysa ya da işlem rahatça ağız açık kalınabilecek süreyi aşacaksa iki ya da üç seansa bölüyoruz. Aradaki bir iki haftada kanala antibakteriyel bir ilaç konur ve diş geçici dolguyla kapatılır. Sinirin yoğun iltihaplı olduğu dişlerde, özellikle alt azılarda, uyuşma daha zor olabilir; bu durumda ek anestezi yapıyoruz. Bir şey hissederseniz söylemeniz yeterli.

Kanal tedavisinden sonra kaplama şart mı?

Arka dişlerde çoğu zaman evet. Kanal tedavisine gelen azı ve küçük azı dişleri genellikle büyük bir çürük ya da eski dolgu nedeniyle zaten doku kaybetmiştir ve çiğneme kuvveti altında çatlamaya yatkındır. Çiğneme tepeciklerini örten bir onlay ya da zirkonyum kaplama bu riski belirgin şekilde azaltır. Ön dişlerde kayıp azsa çoğu zaman bir dolgu yeterlidir. Kalıcı restorasyonu çok geciktirmeyin: geçici dolgu sızdırırsa bakteri kanala geri döner ve tedavinin başarısı tehlikeye girer.

"Kanal tedavisi dişi öldürür" ve diğer yanlış bilinenler

"Dişi öldürür." Kanal tedavisine gelen dişin siniri zaten iltihaplı ya da ölmüştür. Tedavi, kökü kemiğe bağlayan dokulara dokunmaz; diş yerinde kalır ve çiğnemeye devam eder, yalnızca sıcak ve soğuğu hissetmez.

"Diş kurur, cam gibi kırılır." Kırılganlığın asıl nedeni kuruma değil, çürük ve giriş boşluğuyla kaybedilen dokudur. Arka dişlerde kaplama önermemizin sebebi bu.

"Kanal tedavili diş vücuda hastalık yayar." Bu görüş 1900'lerin başındaki çalışmalardan kalma ve sonradan çürütüldü; kanal tedavisinin başka hastalıklara yol açtığına dair geçerli bir kanıt yok. Asıl risk, enfekte dişi tedavisiz bırakmaktır.

"Antibiyotik içersem geçer." Ölmüş sinirde kan dolaşımı olmadığı için ilaç oraya ulaşmaz. Antibiyotik yayılan bir enfeksiyonda gerekebilir ama kaynağı temizlemez.

"Çekip implant yaptırmak daha mantıklı." Diş onarılabiliyorsa kendi dişinizi korumak çoğu zaman daha iyi seçenektir. Diş kurtarılamayacak kadar kırıksa ya da kökünde boyuna çatlak varsa çekim ve ardından implant konuşulur.

Sonrasında ne beklemeli, ücret neye bağlı?

Anestezi geçtikten sonra birkaç gün ısırırken hassasiyet normaldir ve sıradan ağrı kesicilerle geçer. Kalıcı restorasyon yapılana kadar o taraftan sert şey çiğnemeyin; şişlik ya da giderek artan ağrı varsa arayın. Çalışmalar ilk kanal tedavilerinin büyük çoğunluğunun başarılı olduğunu gösteriyor; başarısız olan bir tedavide seçenekleri kanal tedavisinin yenilenmesi sayfasında anlattık. Ücret dişin kaç kanallı olduğuna, enfeksiyonun durumuna ve sonrasında gereken restorasyona göre değişir. Mevzuat gereği tanıtım metninde rakam verilemiyor; İzmir'deki kliniğimizde röntgen ve muayeneden sonra öğreniyorsunuz.