Kanal Tedavisinin Yenilenmesi

Kanal tedavisi görmüş dişlerin büyük çoğunluğu uzun yıllar sorunsuz kalır. Ama bazen tedavi edilmiş bir dişte aylar ya da yıllar sonra ısırınca ağrı, dişetinde şişlik ya da akıntı başlar; ya da rutin bir röntgende kök ucunda iyileşmemiş, hatta büyümüş bir iltihap alanı görülür. Bu, kanalların içinde bakterinin kaldığını ya da sonradan geri döndüğünü gösterir.

Kanal tedavisinin yenilenmesi, eski kanal dolgusunun çıkarılıp kanalların yeniden temizlenmesi ve doldurulmasıdır. Sinirin ne olduğunu, belirtileri ve işlemin adımlarını kanal tedavisi sayfasında anlattık; burada tedavinin neden başarısız olduğuna ve sonra ne yapılacağına odaklanıyoruz.

Bir kanal tedavisi neden başarısız olur?

• Atlanmış kanal. Kanal sayısı ve şekli kişiden kişiye değişir. Üst büyük azı dişlerindeki ince ikinci kanal gibi bazıları kolayca gözden kaçar; içinde kalan doku ve bakteri iltihabı sürdürür.
• Yetersiz temizlik ya da dolgu. Kanal kök ucuna kadar temizlenmemiş, dolgu kısa kalmış ya da boşluklu yapılmışsa bakteriye yer kalır.
• Üstten sızıntı. Çok uzun kalan geçici dolgu, kenarı açılmış bir kaplama ya da altında başlayan yeni çürük, tükürükteki bakterinin kanala yeniden girmesine izin verir. İyi yapılmış bir kanal da bu yolla yeniden enfekte olabilir.
• Zor anatomi. Çok kıvrık, kireçlenmiş ya da yan dalları olan kanallar; kanal içinde kırılıp kalmış bir alet parçası.
• Kanalın dışında kalan iltihap. Nadiren bakteri kök ucunun dışında, kemik içinde tutunur ya da orada bir kist gelişir. Kanalın içi ne kadar iyi temizlenirse temizlensin iyileşme olmayabilir; bu durumda cerrahi gerekir.
• Kökte çatlak. Kökün boyuna çatlaması kanal tedavisiyle düzeltilemez; bu durumda yenileme anlamsızdır.

Yenileme mi, cerrahi mi, çekim mi?

Karar dişin ne kadar sağlam kaldığına, üzerinde ne olduğuna (dolgu, kaplama, kanala yerleştirilmiş bir destek ya da pivo) ve sorunun nereden kaynaklandığına bağlı. Röntgen çoğu zaman yeterlidir; atlanmış kanal ya da kök çatlağı şüphesinde üç boyutlu tomografi çok daha fazlasını gösterir. Görüntülemenin ayrıntısı oral diagnoz ve radyoloji sayfasında.

Yenileme kanalın içindeki sorunu kaynağından çözer. Apikal rezeksiyon ise kök ucundaki sorunu dışarıdan temizler ama kanalın içine ulaşmaz. Bu yüzden sıralama çoğu zaman önce yenileme, gerekirse sonra cerrahidir.

Yenileme nasıl yapılır?

Adımlar ilk tedaviye benzer ama her biri daha fazla zaman ister. Lokal anestezi altında yapılır; işlem sırasında genellikle ağrı hissedilmez. Dişte kaplama varsa ya kaplamanın içinden girilir ya da kaplama sökülür; sökülen kaplama her zaman yeniden kullanılamaz ve yenisi gerekebilir. Kanalda bir pivo varsa kökü zayıflatmadan, dikkatle çıkarılır. Eski dolgu malzemesi çözücüler ve eğelerle temizlenir, atlanmış kanallar aranır; büyütme altında çalışmak bu aşamada büyük fark yaratır. Kanallar dezenfekte edildikten sonra çoğu zaman bir iki hafta içlerinde antibakteriyel ilaç bırakılır ve doldurma ikinci seansta yapılır. Ardından dişin sızdırmaz bir restorasyonla, arka dişlerde genellikle kaplama ile kapatılması tedavinin parçasıdır.

Gerçekçi beklenti ne olmalı?

Çalışmalar yenilenen kanal tedavilerinin çoğunda kök ucundaki iltihabın iyileştiğini gösteriyor; ancak başarı ilk tedaviye göre biraz daha düşük ve dişin durumuna göre geniş bir aralıkta değişiyor. Atlanmış bir kanalın bulunup temizlendiği vakalarda sonuç genellikle iyidir; kökte delinme, çıkarılamayan kırık bir alet ya da çok büyük bir lezyon varsa beklenti daha temkinlidir.

İyileşme zaman alır. Ağrı ve şişlik genellikle günler içinde azalır, ama kemiğin kendini onarması aylar sürer. İlk kontrol röntgenini genellikle 6–12 ay sonra çekiyor, iltihap alanının küçülüp küçülmediğine bakıyoruz. Küçülüyorsa beklemeye devam ediyoruz; büyük lezyonlarda tam iyileşmenin birkaç yılı bulması olağandır. Alan büyüyorsa ya da belirtiler geri geldiyse cerrahi ya da çekim konuşulur. Bu arada yüzde yayılan şişlik, ateş ya da yutkunma güçlüğü olursa beklemeden hekime ya da acile başvurun.

Belirti yoksa yine de yenilemek gerekir mi?

Her zaman değil. Röntgende kök ucunda küçük ve yıllardır değişmeyen bir gölge hiçbir belirti vermiyorsa, takip etmek makul bir seçenek olabilir. Ama o dişe yeni bir kaplama ya da köprü yapılacaksa önce kanalın düzeltilmesini öneriyoruz; sonradan yenilemek yeni kaplamayı bozmak anlamına gelir. Bu kararı riskleri ortaya koyarak birlikte veriyoruz. Ücret kanal sayısına, kaplama ya da pivo sökülüp sökülmeyeceğine ve sonrasında gereken restorasyona göre değişir; mevzuat gereği rakam tanıtım metninde verilemiyor, İzmir'deki kliniğimizde muayenede öğreniyorsunuz.