Wkłady ceramiczne inlay i onlay

Inlay i onlay to wypełnienia, których nie modeluje się bezpośrednio w ustach, lecz wykonuje poza jamą ustną na podstawie wycisku, a potem przykleja do zęba; dlatego nazywa się je też wypełnieniami pośrednimi lub wkładami koronowymi. Inlay wypełnia ubytek między guzkami na powierzchni żującej zęba. Onlay obejmuje dodatkowo jeden lub kilka guzków i pokrywa większą część zęba. Szerokie onlaye, pokrywające całą powierzchnię żującą, nazywa się czasem także „overlay”.

Wkład ceramiczny łączy się z zębem adhezyjnie, nie przebarwia się i nie dotyczy go skurcz, któremu podlegają duże wypełnienia kompozytowe podczas utwardzania w ustach. Jego właściwe miejsce to zęby zbyt zniszczone na zwykłe wypełnienie, ale zbyt mocne na koronę. Ta strona dotyczy wkładów ceramicznych; o wariancie kompozytowym piszemy krótko niżej.

Wypełnienie, inlay, onlay i korona – czym się różnią?

Kiedy jest lepszy od dużego wypełnienia?

Im większy ubytek, tym wyraźniejsze są ograniczenia wypełnienia kompozytowego wykonywanego w ustach. Materiał podczas utwardzania lekko się kurczy; w dużym wypełnieniu ten skurcz może dać o sobie znać szczeliną na brzegach, nadwrażliwością przy gryzieniu, a z czasem próchnicą wtórną. Trudniej też dokładnie ukształtować w ustach powierzchnię stykającą się z sąsiednim zębem; typowym skutkiem jest zaleganie jedzenia między zębami.

O inlayu lub onlayu rozmawiamy zwykle w takich sytuacjach:

• stare, duże wypełnienie amalgamatowe lub kompozytowe pękło albo pod nim zaczęła się próchnica;
• guzek pękł albo ściana zęba jest bardzo cienka – onlay, pokrywając guzek, chroni go przed złamaniem;
• w zębie trzonowym po leczeniu kanałowym zostało wystarczająco dużo tkanki, by nie trzeba było jeszcze sięgać po koronę;
• punktu styku z sąsiednim zębem nie udaje się poprawnie odtworzyć wypełnieniem.

Żadna z tych sytuacji sama w sobie nie przesądza o wkładzie. Podczas badania oceniamy pozostałe ściany zęba, Twój zgryz i ewentualny nawyk zaciskania zębów, a następnie omawiamy obok siebie wypełnienie, onlay i koronę.

Kiedy nie jest potrzebny, a kiedy nie wystarczy?

Przy małych i średnich ubytkach inlay jest zbędny. Aby wykonany na wymiar wkład mógł wejść na miejsce, ubytkowi trzeba nadać określony kształt; przy małym ubytku oznacza to niepotrzebną utratę zdrowej tkanki. Właściwym leczeniem jest wtedy wypełnienie kompozytowe wykonane w ustach.

Na drugim biegunie: jeśli ząb stracił większość ścian albo złamanie sięga głęboko pod dziąsło, techniki adhezyjnej nie da się bezpiecznie zastosować. Trwałość wkładu ceramicznego zależy od tego, czy podczas klejenia uda się całkowicie odizolować ząb od śliny. W takich przypadkach bardziej przewidywalnym wyborem jest korona cyrkonowa.

Ceramiczny czy kompozytowy?

Inlay i onlay można też wykonać z kompozytu utwardzanego w laboratorium. Oba materiały mają inne zalety:

• Ceramika przez lata zachowuje połysk i kolor, jest odporna na ścieranie i dobrze tolerowana przez dziąsło. Może jednak pęknąć w miejscach, gdzie musi być bardzo cienka; po pęknięciu zwykle wykonuje się nowy wkład.
• Kompozyt jest bardziej elastyczny, mniej ściera zęby przeciwstawne, a drobne ukruszenia można naprawić w ustach. Z czasem się przebarwia i ściera szybciej niż ceramika.

O wyborze decydują przede wszystkim zaciskanie zębów, grubość pozostałych ścian zęba i rodzaj zęba w przeciwnym łuku. Choć tematem tej strony jest porcelana, w niektórych zębach trafniejszym zaleceniem jest kompozyt.

Jak przebiega leczenie w dwóch wizytach?

1. Przygotowanie: w znieczuleniu miejscowym usuwamy stare wypełnienie i próchnicę, a ubytkowi nadajemy kształt, w którym osiądzie ceramika.
2. Wycisk: kształt zęba rejestrujemy skanem cyfrowym lub klasycznym wyciskiem i dobieramy kolor.
3. Wypełnienie tymczasowe: na czas wykonania wkładu ząb zabezpiecza się wypełnieniem tymczasowym. W tym okresie nie gryź tą stroną twardych ani lepkich pokarmów.
4. Przymiarka i klejenie: przymierzamy wkład w ustach, sprawdzamy szczelność brzegów, punkty styczne i zgryz. Następnie izolujemy ząb od śliny, najczęściej cienką gumową osłoną zakładaną wokół niego (koferdamem), przyklejamy wkład cementem adhezyjnym i polerujemy.

Wkład powstaje w pracowni protetycznej, dlatego leczenie wymaga dwóch wizyt, zwykle w odstępie kilku dni. Dzięki znieczuleniu podczas zabiegu zwykle nie odczuwa się bólu; potem przez kilka dni może występować lekka nadwrażliwość na zimno lub przy gryzieniu.

Jak długo służy i jak o niego dbać?

Badania pokazują, że w dobrze dobranych przypadkach zdecydowana większość ceramicznych inlayów i onlayów służy ponad dziesięć lat. Pielęgnacja jest taka jak przy naturalnym zębie: szczoteczka, nić i regularne kontrole. Słabym punktem jest granica między ceramiką a zębem; nie pomijaj kontroli, aby próchnicę zaczynającą się w tym miejscu wykryć wcześnie. Jeśli przy korekcie zgryzu powierzchnia ceramiki była szlifowana, ważne jest jej ponowne wypolerowanie; chropowata ceramika może ścierać szkliwo zęba przeciwstawnego. Jeśli zaciskasz zęby w nocy, szyna nagryzowa chroni i ceramikę, i zęby przeciwstawne.

Od czego zależy koszt?

Koszt zależy od tego, czy potrzebny jest inlay, czy onlay, od rodzaju ceramiki, od liczby zębów oraz od tego, czy wcześniej konieczny jest zabieg taki jak leczenie kanałowe. Po badaniu i zdjęciu RTG w naszej klinice w Izmirze otrzymujesz pisemny kosztorys z wyszczególnieniem wszystkich pozycji.