Preprotetik Cerrahi

Preprotetik cerrahi, ağzı proteze hazırlamak için yapılan küçük cerrahi işlemlerin ortak adıdır. Protez, altındaki kemik ve dişetine oturur; bu zemin pürüzlü, keskin ya da yanlış biçimliyse özenle ölçülmüş bir protez bile vurur, oynar ya da yara açar. Bu işlemler zemini düzeltir: keskin kemik kenarlarını yumuşatır, yolda duran kemik çıkıntılarını alır, protezi yerinden kaldıran dişeti bağlarını gevşetir, fazla dokuyu çıkarır.

Baştan söyleyelim: protez yaptıran hastaların çoğu bu işlemlerin hiçbirine ihtiyaç duymaz. Bu sayfa, muayenede “önce şurayı düzeltmemiz gerekiyor” cümlesini duyanlar için.

Protez neden vurur ya da oturmaz?

Diş çekildikten sonra kemik kendini yeniden şekillendirir; bu sırada bazı yerlerde sivri uçlar ya da düzensiz basamaklar kalabilir. Bu çıkıntıların üstündeki dişeti incedir ve protez çiğneme sırasında buraya bastıkça ağrı ve yara oluşur. Kemiğin çok eridiği çenelerde sorun farklıdır: dudağı, yanağı ve dili hareket ettiren kaslar ve dişeti bağları sırtın tepesine yaklaşır, protezin kenarını konuşurken ve yerken yerinden kaldırır. Uzun süre uyumsuz protez kullanmak da kendi sorununu yaratır: protez kenarının sürekli sürtündüğü yerde kat kat fazla doku büyür.

Bu sorunların bir kısmı protezi düzeltmekle, bir kısmı ancak zemini düzeltmekle çözülür. Ayrımı muayenede yapıyoruz.

Hangi işlemler yapılır?

İşlem	Neyi çözer
Alveoloplasti	Çekim sonrası kalan keskin kemik kenarlarını ve düzensizlikleri düzeltir
Torus alınması	Damakta ya da alt çenenin iç yüzünde protezin oturmasını engelleyen kemik çıkıntısını kaldırır
Frenektomi	Protez kenarına kadar uzanan dudak ya da dil bağını gevşetir
Vestibüloplasti	Erimiş çenede dudakla sırt arasındaki oluğu derinleştirip protez kenarına yer açar
Yumuşak doku düzeltme	Protezin sürtünmesiyle büyümüş fazla dokuyu ya da aşırı büyümüş arka üst çene çıkıntısını küçültür

Alveoloplasti

Çoğu zaman dişler çekilirken aynı seansta yapılır: kemik kenarı yuvarlatılır, dişeti üstüne dikilir. Bu yüzden tam protez için birden fazla diş çekilecekse bu adımı diş çekimiyle birlikte planlamak, sonradan ikinci bir cerrahiye girmekten daha mantıklıdır. Kemikten gereğinden fazlasını almıyoruz; protezi taşıyacak olan da, ileride implant gerekirse onu tutacak olan da aynı kemik.

Torus ve kemik çıkıntıları

Torus, damağın ortasında ya da alt çenenin iç yüzünde, küçük azı dişleri hizasında yavaş büyüyen, iyi huylu bir kemik çıkıntısıdır. Toplumda sık görülür ve çoğu insan ömrü boyunca fark etmez. Protez gerekmedikçe ya da üstündeki ince dişeti sık sık yara olmadıkça dokunmuyoruz. Protezin kenarı ya da damak kısmı tam onun üstüne gelecekse alınır.

Frenektomi ve vestibüloplasti

Dudağı ya da dili dişetine bağlayan ince doku bandı, kemik eridikçe sırtın tepesine yaklaşır ve protezin kenarını her harekette kaldırır. Frenektomiyle bu bağ kısaltılır ya da yeniden konumlandırılır; kısa bir işlemdir. Vestibüloplasti daha kapsamlıdır ve günümüzde daha az yapılır, çünkü çok erimiş bir çenede protezi tutmanın genellikle daha öngörülebilir yolu implanttır.

Fazla dokunun alınması

Uyumsuz bir protezin kenarı yıllarca aynı yere sürtündüğünde orada katlanmış, sertleşmiş bir doku büyür. Önce protezin o kenarını düzeltir ya da bir süre kullanımına ara verdiririz; iltihap gerileyince dokunun bir kısmı kendiliğinden küçülür. Geriye kalan doku cerrahiyle alınır ve patoloji incelemesine gönderilir. Üst çenenin en arkasındaki çıkıntı aşırı büyüyüp alt çeneyle arasında protez için yer bırakmıyorsa o da küçültülür.

İyileşme döneminde protezsiz mi kalacağım?

Kesin ölçü dişeti iyileştikten sonra alınır; çoğu işlemde bu birkaç hafta demektir. Daha erken alınan ölçü şiş dokunun kopyasını çıkarır ve şişlik indiğinde protez boşta kalır. Bu sürede dişsiz kalmamanız için mevcut protezinizin iç yüzeyi yumuşak bir astarla düzenlenebilir ya da geçici bir protez kullanılabilir; hangisinin uygun olduğu yapılan işleme göre belirlenir. Kemik ilk aylarda biçim değiştirmeye devam ettiği için yeni protezin bir süre sonra astarlanması gerekebilir.

Tam protezin genel süreci için tam protez, protez türlerinin karşılaştırması için protez diş tedavisi sayfasına bakabilirsiniz.

Cerrahi yerine implant daha mantıklı olabilir mi?

Bazen evet. Kemiği çok erimiş bir alt çenede tam protez, zemini ne kadar düzeltirsek düzeltelim, dil ve yanak hareketleriyle oynamaya yatkındır. Bu durumda iki ya da daha fazla implantın üzerine çıt çıt oturan bir protez, vestibüloplastiden çoğu zaman daha kalıcı bir çözüm sunar. Seçenekleri implant üstü protez sayfasında anlatıyoruz.

İşlemden sonraki ilk günler nasıl geçer?

İşlemler lokal anestezi altında yapılır ve sırasında genellikle ağrı hissedilmez; sonraki birkaç gün hassasiyet ve şişlik olabilir. İlk günlerde yumuşak ve ılık gıda, yara bölgesini zorlamayan bir fırçalama ve reçete edilen gargara yeterlidir. Hekiminiz söylemedikçe protezi yaranın üstüne takmayın. Artan şişlik, ateş ya da yutma güçlüğü olursa beklemeyin; bize ya da en yakın acile başvurun.

İzmir Bayraklı'daki kliniğimizde bu işlemleri protez planının bir parçası olarak ele alıyoruz. Ücret yapılacak işlemin türüne ve kaç bölgede çalışılacağına göre değişir; mevzuat gereği tanıtım metninde rakam veremiyoruz, muayenede öğreniyorsunuz.