Leczenie zębów mlecznych

Leczenie zębów mlecznych ma utrzymać zęby z próchnicą, także taką, która dotarła do miazgi (potocznie: nerwu), w zdrowiu aż do dnia, w którym same wypadną. Przy małych ubytkach wykonujemy wypełnienie, przy próchnicy sięgającej miazgi pulpotomię lub pulpektomię, a przy dużej utracie tkanek koronę, która obejmuje cały ząb. Ekstrakcja to ostateczność.

Zdanie, które najczęściej słyszymy od rodziców, brzmi: „Przecież i tak wypadnie”. Ta strona wyjaśnia, dlaczego czekanie, aż ząb wypadnie, zwykle nie jest dobrym pomysłem, i jak przygotować dziecko do wizyty.

Dlaczego „i tak wypadnie” to złudzenie?

Mleczne siekacze wymieniają się między 6. a 8. rokiem życia, ale mleczne trzonowce w odcinku bocznym u większości dzieci pozostają w ustach do 10–12 roku życia. Trzonowiec, który zaczął się psuć u trzylatka, będzie więc gryzł jeszcze przez siedem, osiem lat. Przez cały ten czas zęby mleczne:

• odpowiadają za żucie, a więc i za odżywianie,
• pomagają prawidłowo wymawiać niektóre głoski,
• utrzymują miejsce dla zęba stałego, który rośnie pod nimi, i wskazują mu drogę.

Nieleczona próchnica, gdy dotrze do miazgi, przynosi ból, nocne pobudki i ropień. Stan zapalny przy korzeniu zęba mlecznego może zostawić przebarwienie lub wadę budowy szkliwa na zębie stałym, który rozwija się tuż pod nim. Z kolei luka po przedwcześnie usuniętym trzonowcu ma tendencję do zamykania się; wtedy potrzebny jest utrzymywacz przestrzeni.

Jakie leczenie w jakiej sytuacji?

Sytuacja	Leczenie	Na czym polega
Próchnica daleko od miazgi	Wypełnienie	Usuwamy próchnicę i zakładamy wypełnienie z uwalniającego fluor cementu glasjonomerowego, kompomeru lub kompozytu
Próchnica dotarła do miazgi, miazga w korzeniach jest zdrowa	Pulpotomia	Usuwamy tylko miazgę z komory w koronie zęba, a resztę pokrywamy materiałem leczniczym
Stan zapalny objął korzenie	Pulpektomia	Usuwamy całą miazgę, a kanały wypełniamy pastą, która resorbuje się razem z korzeniem zęba mlecznego
Utracona duża część zęba	Korona ze stali nierdzewnej	Gotową koronę dopasowujemy i cementujemy na zębie
Zęba nie da się uratować albo zaraz wypadnie	Ekstrakcja	W razie potrzeby potem utrzymywacz przestrzeni

Materiał wypełnienia dobieramy do tego, jak długo ząb ma jeszcze pozostać w ustach. Glasjonomer uwalnia fluor i lepiej znosi warunki u małych dzieci, u których trudno w pełni kontrolować ślinę, ale jest mniej odporny na ścieranie niż kompozyt. W zębie, który niedługo wypadnie, rozsądniejszym wyborem jest glasjonomer, a w trzonowcu, który będzie gryzł jeszcze latami, kompozyt lub kompomer.

Czym jest leczenie kanałowe zęba mlecznego?

To, co potocznie nazywa się „leczeniem kanałowym mleczaka”, to najczęściej pulpotomia (amputacja przyżyciowa miazgi): usuwamy tylko część miazgi znajdującą się w koronie, a miazga w korzeniach zostaje na miejscu. Pulpektomia, czyli usunięcie całej miazgi, bardziej przypomina leczenie kanałowe u dorosłych, z jedną ważną różnicą: korzenie zęba mlecznego w miarę zbliżania się zęba stałego naturalnie się resorbują. Dlatego kanałów nie wypełniamy materiałem trwałym, tylko pastą, która resorbuje się razem z korzeniami i nie zagradza drogi zębowi pod spodem. Po obu zabiegach trzonowiec jest osłabiony i łatwo się łamie, więc zwykle zalecamy zakończenie leczenia koroną stalową.

Dlaczego korona ze stali nierdzewnej jest srebrna?

Korony stalowe są dostępne w gotowych rozmiarach, zakłada się je na jednej wizycie, bez czekania na laboratorium, i pozostają na miejscu przez resztę życia zęba mlecznego; gdy ząb wypada, wypada razem z nią. Badania pokazują, że w mlecznych trzonowcach z dużą próchnicą służą dłużej niż wypełnienia obejmujące kilka powierzchni. Kolor na początku zaskakuje większość rodzin, ale ponieważ chodzi o ząb boczny, przy uśmiechu zwykle go nie widać. Dla zębów przednich istnieją korony w kolorze zęba.

Jak przygotować dziecko do pierwszej wizyty?

To, jak dziecko zachowa się na fotelu, w dużej mierze zależy od zdań, które słyszy w domu. Kilka wskazówek:

• Nie używaj słów „nie będzie bolało”, „zastrzyk”, „nie bój się”; przywołują dokładnie to, czego chcesz uniknąć, czyli strach. Wystarczy: „Policzymy i wyczyścimy ząbki”.
• Nie strasz dentystą („jak będziesz jeść słodycze, zabiorę cię do dentysty”).
• Nie opowiadaj przy dziecku o własnych złych doświadczeniach.
• Wybierz porę, gdy dziecko jest wypoczęte i najedzone; u małych dzieci to zwykle rano.

Pierwsze spotkanie często przeznaczamy na zapoznanie się: pokazujemy narzędzia, najpierw mówimy, co zrobimy, a dopiero potem to robimy. Jeśli potrzebne jest leczenie, stosujemy znieczulenie miejscowe; podczas zabiegu dziecko zwykle nie czuje bólu. Drętwienie wargi i policzka trwa kilka godzin. W tym czasie pilnuj, żeby dziecko nie przygryzało wargi, i nie podawaj mu jedzenia, dopóki znieczulenie nie minie. U bardzo małych dzieci, gdy trzeba leczyć wiele zębów albo nie da się nawiązać współpracy, rozmawiamy o leczeniu w sedacji.

Kiedy pierwsza wizyta i z jakimi objawami nie czekać?

Pierwsza wizyta powinna się odbyć po wyrżnięciu pierwszego zęba, najpóźniej w wieku jednego roku. To bardziej poradnictwo niż leczenie: rozmawiamy o szczotkowaniu, butelce w nocy i o tym, jak często dziecko pije słodkie napoje. Jeśli zauważysz w domu którąś z poniższych rzeczy, przyspiesz wizytę:

• Kredowobiałe plamy przy linii dziąseł: najwcześniejsze i odwracalne stadium próchnicy; na tym etapie często wystarczy lakierowanie fluorem.
• Brązowe lub czarne ubytki, jedzenie stale zalegające w zębach.
• Ból zęba, który budzi dziecko w nocy, krostka przypominająca pryszcz na dziąśle.

Jeśli pojawi się obrzęk twarzy, gorączka, obrzęk rozchodzący się wokół oka lub trudności z przełykaniem, nie czekaj na umówioną wizytę: tego samego dnia zgłoś się do dentysty lub lekarza, do najbliższego, jeśli nie jesteś w Izmirze, a w nocy na szpitalny oddział ratunkowy.

Od czego zależy koszt?

O koszcie decydują trzy rzeczy: liczba zębów do leczenia, rodzaj zabiegu potrzebny przy każdym z nich i to, czy konieczna jest sedacja. Po badaniu w naszej klinice w Izmirze przygotowujemy plan ząb po zębie, a Ty otrzymujesz pisemną, szczegółową wycenę.