Lakierowanie fluorem

Lakierowanie fluorem to zabieg profilaktyczny, podczas którego na powierzchni zęba zostaje na krótko fluor w wysokim stężeniu. U dzieci najczęściej stosujemy lakier fluorowy: cienką warstwę nakładaną małym pędzelkiem, która w kontakcie ze śliną twardnieje i utrzymuje się na zębach przez wiele godzin. Celem jest uodpornienie szkliwa, zanim powstanie próchnica, oraz zatrzymanie zmian, które już się zaczęły, ale nie utworzyły jeszcze ubytku.

Jak fluor działa na zęby?

Po słodkich posiłkach i napojach powstają kwasy, pod których wpływem szkliwo traci minerały; część z nich odzyskuje dzięki ślinie. Fluor przechyla ten cykl na stronę zysku: gdy minerały wracają, pomaga zbudować na powierzchni strukturę bardziej odporną na kwasy, a przy tym nieco spowalnia produkcję kwasów przez bakterie płytki nazębnej. Kredowobiałe plamy przy linii dziąseł to pierwszy znak, że ta równowaga została zachwiana; na tym etapie regularny kontakt z fluorem i dobre szczotkowanie często mogą zatrzymać próchnicę. Gdy jednak powstanie ubytek, sam fluor nie wystarczy: potrzebne jest leczenie zębów mlecznych lub wypełnienie.

Jak nakłada się lakier?

1. Oczyszczamy zęby z płytki szczoteczką lub gazikiem.
2. Krótko osuszamy je wacikiem.
3. Małym pędzelkiem nakładamy cienką warstwę lakieru na wszystkie powierzchnie.
4. Lakier twardnieje w kontakcie ze śliną; dziecko nie płucze ust.

Cały zabieg trwa kilka minut. Nie ma znieczulenia, wiercenia ani skrobania; dziecko czuje jedynie lekko lepką powłokę na zębach, a przy niektórych lakierach owocowy smak. Dlatego dla wielu dzieci to pierwszy zabieg, przy którym oswajają się z fotelem. U starszych dzieci zamiast lakieru stosuje się czasem żel fluorowy w nakładce. U małych dzieci wybieramy lakier, bo wystarcza go bardzo niewiele, a połknięta ilość pozostaje niska.

U niemowląt i bardzo małych dzieci zabieg często wykonujemy na Twoich kolanach: dziecko siedzi twarzą do Ciebie, a głowę opiera na kolanach dentysty. Dzięki temu cały czas Cię widzi, a dentysta dobrze widzi zęby. Krótkie wyjaśnienie w domu, na przykład „posmarujemy ząbki specjalnym lakierem, żeby były mocniejsze”, pomaga dziecku spokojnie przejść pierwsze spotkanie z dentystą.

Jak często i komu jest potrzebne?

O częstotliwości decyduje nie kalendarz, lecz ryzyko próchnicy u dziecka.

Sytuacja	Typowy odstęp
Dziecko bez próchnicy, regularnie myjące zęby, rzadko jedzące słodycze	2 razy w roku; czasem wystarcza rzadziej
Dziecko, które niedawno miało próchnicę lub ma białe plamy	Co 3–4 miesiące
Dziecko z aparatem ortodontycznym, suchością w ustach lub trudnościami w szczotkowaniu	W krótszych odstępach ustalonych przez dentystę

Ryzyka nie wyznacza jeden czynnik: oceniamy łącznie, jak często w ciągu dnia dziecko je i pije coś słodkiego, jak regularnie myje zęby, czy miało już próchnicę i czy w rodzinie występuje aktywna próchnica. Jeśli ryzyko jest wysokie, sam fluor nie rozwiąże problemu; trzeba też zająć się nawykami żywieniowymi i częstotliwością kontroli.

Fluor nie jest zarezerwowany dla dzieci. Stosuje się go także u nastolatków z aparatem stałym, żeby zapobiec białym plamom wokół zamków, u dorosłych do ochrony odsłoniętych powierzchni korzeni oraz w celu zmniejszenia nadwrażliwości zębów.

Czy fluor w stężeniu stosowanym w gabinecie jest bezpieczny?

To pytanie rodzice zadają najczęściej i słusznie. Stężenie fluoru w lakierze jest wysokie, ale łączna ilość użyta podczas jednego zabiegu jest bardzo mała, a ponieważ lakier przywiera do zęba, większość nie zostaje połknięta. Fluoroza, czyli białe plamki na zębach, wiąże się z przyjmowaniem nadmiaru fluoru przez miesiące i lata w okresie rozwoju zębów, na przykład z codziennym połykaniem pasty, a nie z lakierowaniem wykonywanym kilka razy w roku.

Są też wyjątki, o których warto wiedzieć. U dzieci uczulonych na kalafonię (żywicę sosnową), obecną w niektórych lakierach, albo z rozległymi ranami w jamie ustnej wybieramy inny preparat lub odkładamy zabieg, dlatego powiedz nam wcześniej o alergiach. Tabletek ani kropli z fluorem nie należy natomiast podawać bez oceny dentysty; przed decyzją o takiej suplementacji trzeba wziąć pod uwagę wodę, którą pije dziecko, pastę, której używa, i ryzyko próchnicy.

Co jeść po zabiegu i kiedy myć zęby?

• Najlepiej, żeby przez pierwsze pół godziny dziecko nic nie jadło i nie piło.
• Przez resztę dnia podawaj miękkie, letnie posiłki; gorące napoje oraz twarde i chrupiące jedzenie szybciej usuwają lakier.
• Tego wieczoru nie myj dziecku zębów. Następnego ranka zwykłe szczotkowanie usunie resztki lakieru.
• Przez kilka godzin zęby mogą wyglądać na żółtawe lub matowe; to sam lakier, kolor zębów się nie zmienia.

Pasta z fluorem w domu: ile w jakim wieku?

Zabieg w gabinecie nie zastępuje codziennego szczotkowania w domu, tylko je uzupełnia. Ogólne zasady:

• Od pierwszego zęba do 3. roku życia: pasta z fluorem w ilości ziarenka ryżu, cienko rozprowadzona na zębach.
• 3–6 lat: ilość wielkości ziarnka grochu.
• Po 6. roku życia: zgodnie z zaleceniem dentysty można przejść na pastę dla dorosłych.

Po szczotkowaniu pastę się wypluwa, ale nie płucze ust dużą ilością wody; dzięki temu fluor zostaje na powierzchni zębów. Do 7–8 roku życia szczotkowanie powinien kończyć dorosły. Ponieważ głębokie bruzdy na powierzchniach żujących zębów trzonowych nie są w pełni chronione ani przez szczoteczkę, ani przez fluor, lakowanie bruzd jest uzupełnieniem fluoru. W naszej klinice w Izmirze często planujemy oba zabiegi na tej samej wizycie kontrolnej.