Flor Uygulaması

Flor uygulaması, diş yüzeyine kısa süreliğine yüksek yoğunlukta flor bırakılan koruyucu bir işlemdir. Çocuklarda en sık kullandığımız biçim florlu verniktir: küçük bir fırçayla dişlere sürülen, tükürükle temas edince sertleşip saatlerce yüzeyde kalan ince bir tabaka. Amaç, mineyi çürük oluşmadan önce daha dirençli hale getirmek ve başlamış ama henüz oyuk açmamış çürükleri durdurmaktır.

Flor dişte ne işe yarar?

Mine, şekerli yiyecek ve içeceklerden sonra oluşan asitle mineral kaybeder, tükürük sayesinde de bir kısmını geri kazanır. Flor bu döngüyü kazanç tarafına çeker: mineral geri dönerken yüzeyde aside daha dayanıklı bir yapı oluşmasına yardım eder ve plaktaki bakterilerin asit üretimini bir miktar yavaşlatır. Dişeti çizgisinde görülen tebeşir beyazı lekeler bu dengenin bozulduğunun ilk işaretidir; bu evrede düzenli flor ve iyi fırçalama çürüğü çoğu zaman durdurabilir. Oyuk oluştuktan sonra ise flor tek başına yetmez, süt dişi tedavileri ya da dolgu gerekir.

Vernik nasıl sürülür?

1. Dişler fırça ya da gazlı bezle plaktan arındırılır.
2. Pamukla kısaca kurulanır.
3. Vernik küçük bir fırçayla bütün yüzeylere ince bir kat halinde sürülür.
4. Tükürükle temas edince sertleşir; ağız çalkalatılmaz.

Tüm işlem birkaç dakikadır. Uyuşturma, delme ya da kazıma yoktur; çocuğun hissettiği şey dişlerde hafif yapışkan bir kaplama ve bazı verniklerde meyvemsi bir tattır. Bu yüzden pek çok çocuğun koltuğa ilk alıştığı işlem budur. Daha büyük çocuklarda bazen vernik yerine ağız plağı içinde jel kullanılır. Küçük yaşta vernik tercih edilir, çünkü çok az miktarla çalışır ve yutulan miktar düşük kalır.

Bebeklerde ve çok küçük çocuklarda uygulamayı çoğu zaman sizin kucağınızda yapıyoruz: çocuk yüzü size dönük oturur, başı hekimin dizine yaslanır. Böylece sizi görmeye devam eder, hekim de dişleri rahatça görür. Evde önceden "dişlerini güçlendiren bir cila süreceğiz" gibi kısa bir açıklama yapmanız, ilk diş hekimi deneyimini sakin geçirmesine yardım eder.

Ne sıklıkla yapılmalı, kimlere gerekir?

Sıklığı takvim değil, çocuğun çürük riski belirler.

Riski tek bir etken belirlemez: şekerli yiyecek ve içeceklerin gün içindeki sıklığı, fırçalamanın düzeni, daha önce geçirilmiş çürükler ve ailede aktif çürük bulunması birlikte değerlendirilir. Risk yüksekse flor tek başına çözüm değildir; beslenme alışkanlığı ve kontrol sıklığıyla birlikte ele alınır.

Flor yalnızca çocuklara özgü değildir. Diş teli kullanan gençlerde braketlerin çevresinde beyaz leke oluşmasını önlemek, yetişkinlerde açığa çıkmış kök yüzeylerini korumak ve diş hassasiyetini azaltmak için de kullanılır.

Profesyonel dozda flor güvenli mi?

Ebeveynlerin en çok sorduğu soru bu ve sorulması yerinde. Vernikteki flor oranı yüksektir, ama bir uygulamada kullanılan toplam miktar çok azdır ve dişe yapıştığı için büyük kısmı yutulmaz. Dişlerde beyaz benekler bırakan florozis, dişler gelişirken aylar ve yıllar boyunca fazla flor alınmasıyla, örneğin macunun her gün yutulmasıyla ilişkilidir; yılda birkaç kez yapılan vernik uygulamasıyla değil.

Bilmeniz gereken istisnalar da var. Bazı verniklerde bulunan çam reçinesine (kolofonyum) alerjisi olan ya da ağzında yaygın yarası olan çocuklarda farklı bir ürün seçilir veya uygulama ertelenir; alerji öyküsünü önceden söyleyin. Flor tableti ya da damlası ise hekim değerlendirmesi olmadan verilmemeli; böyle bir takviyeye karar vermeden önce çocuğun içtiği suyu, kullandığı macunu ve çürük riskini birlikte değerlendirmek gerekir.

Uygulamadan sonra ne yenir, dişler ne zaman fırçalanır?

• İlk yarım saat bir şey yiyip içmemesi tercih edilir.
• Günün geri kalanında yumuşak ve ılık yiyecekler verin; sıcak içecekler, sert ve çıtır yiyecekler verniği erken kaldırır.
• O akşam dişleri fırçalamayın. Ertesi sabah normal fırçalama verniğin kalanını alır.
• Dişler birkaç saat sarımsı ya da mat görünebilir; bu verniğin kendisidir, dişin rengi değişmez.

Evde florlu macun: yaşa göre ne kadar?

Profesyonel uygulama evdeki günlük fırçalamanın yerini tutmaz, onu tamamlar. Genel çerçeve şöyle:

• İlk dişten 3 yaşa kadar: florürlü macundan pirinç tanesi kadar, dişlerin üzerine ince bir sürme.
• 3–6 yaş: bezelye tanesi kadar.
• 6 yaştan sonra: hekimin önerisine göre yetişkin macununa geçilebilir.

Fırçalamadan sonra macun tükürülür, ağız bol suyla çalkalanmaz; böylece flor yüzeyde kalır. Yedi sekiz yaşına kadar fırçalamayı bir yetişkinin tamamlaması gerekir. Azı dişlerinin çiğneme yüzeyindeki derin oluklar fırçayla ve florla tam korunamadığı için fissür örtücü florun tamamlayıcısıdır. İzmir'deki kliniğimizde ikisini çoğu zaman aynı kontrol randevusunda planlıyoruz.