Diş Taşı Temizliği

Diş taşı, diş yüzeyinde biriken bakteri plağının tükürükteki minerallerle sertleşmiş hâlidir. Plak yumuşaktır ve fırçayla alınır; ama birkaç gün içinde temizlenmeyen plak sertleşmeye başlar ve bir kez taşa dönüştüğünde fırça da diş ipi de onu söküp çıkaramaz. Pürüzlü yüzeyi yeni plağın tutunmasını kolaylaştırır ve diş etinin sürekli iltihaplı kalmasına yol açar.

Diş taşı temizliği, bu sert tabakanın diş eti üstünden ve diş eti kenarının hemen altından alınması, ardından yüzeyin cilalanmasıdır. Diş eti iltihabının tedavisinde ilk ve çoğu zaman tek basamaktır; hastalığın genel çerçevesi için diş eti tedavileri sayfasına bakabilirsiniz.

Diş taşı en çok nerede birikir?

Taş, tükürük bezlerinin ağza açıldığı yerlerin yakınında daha hızlı oluşur: alt ön dişlerin dil tarafı ve üst azı dişlerinin yanak tarafı. Diş eti üstündeki taş genellikle sarımsı beyazdır, aynada fark edilebilir. Diş eti altında oluşan taş ise daha koyu, kahverengi ya da siyahımsıdır ve köke sıkıca yapışır; görünmez, ancak muayenede sondayla ya da röntgende fark edilir.

Taşın ne kadar hızlı biriktiği kişiden kişiye çok değişir. Tükürüğün yapısı, sigara, çapraşık dişler ve fırçalama alışkanlığı belirleyicidir. Aynı özenle fırçalayan iki kişiden biri yılda bir, diğeri birkaç ayda bir temizliğe ihtiyaç duyabilir.

Temizlik nasıl yapılır?

1. Ölçüm. Önce diş eti kontrol edilir. Derin cepler varsa yalnızca yüzey temizliği yetmez; bu durumda plan küretaj ile devam eder.
2. Ultrasonik temizlik. Ultrasonik uç yüksek frekansta titreşir ve su spreyiyle birlikte taşı dişten ayırır. Su hem ucu soğutur hem de kırıntıları yıkar; işlem sırasında hissettiğiniz soğukluk ve titreşim bundandır.
3. El aletleriyle ince temizlik. Diş aralarında ve ultrasonik ucun iyi ulaşmadığı köşelerde ince el aletleri kullanılır.
4. Cila. Temizlenen yüzey cila macunuyla ya da toz ve su püskürten bir sistemle parlatılır. Pürüzü azaltmak plağın yeniden tutunmasını yavaşlatır; çay, kahve ve sigara lekelerinin büyük kısmı da bu aşamada çıkar.
5. Evde bakım. Taşın nerede biriktiğini gösterip fırçalamayı ve ara yüz temizliğini o bölgelere göre ayarlıyoruz.

Tüm ağız için işlem genellikle 30–60 dakika sürer. Çoğu hastada uyuşturma gerekmez; hassas dişlerde ya da yoğun iltihaplı diş etinde bölgesel anestezi yapılabilir.

Temizlik dişlere zarar verir mi?

Bu sayfaya gelenlerin çoğunun aklındaki asıl soru bu. Sık duyduğumuz inanışlara tek tek bakalım:

• "Mineyi aşındırır." Mine taştan çok daha serttir ve doğru teknikle kullanılan uç taşı mineden ayırır, mineyi kazımaz. Dikkat gereken yer, diş eti çekilmesiyle açığa çıkmış daha yumuşak kök yüzeyidir; orada gereğinden sert ve sık işlem yapmamaya özen gösteririz.
• "Diş aralarını açar." Temizlik aralık açmaz, var olanı görünür kılar. Taş ve şişmiş diş eti, kemik kaybıyla oluşmuş boşluğu doldurup gizliyordur. Taş alınıp şişlik inince o boşluk ortaya çıkar. Sorumlu temizlik değil, taşın yıllardır yol açtığı hasardır.
• "Dişleri sallandırır." Kalın bir taş tabakası bazen birkaç dişi birbirine yapıştırarak atel gibi tutar. Taş gidince alttaki sallantı fark edilir. Sallantının asıl nedeni kemik kaybıdır.
• "Sık yaptırırsam daha çok taş yapar." Taşın oluşma hızı tükürüğünüze ve bakımınıza bağlıdır, temizliğin sıklığına değil.

Sonrasında ne hissedilir?

Diş eti iltihaplıysa temizlik sırasında ve ilk bir iki gün kanama olabilir. Taşın altında kalmış kök yüzeyleri açığa çıktıysa bir süre soğuğa ve sıcağa hassasiyet de yaygındır. Bu hassasiyet çoğunlukla birkaç gün ile birkaç hafta içinde azalır; uzarsa diş hassasiyeti tedavisi seçenekleri konuşulabilir. Diş etinin kızarıklığı ve şişliği bir iki hafta içinde belirgin şekilde geriler. Temizlikten sonra kanama azalmıyorsa bu, diş eti altında kalan bir sorunun işaretidir ve yeniden ölçüm gerekir.

Ne sıklıkla yaptırmalı?

Durum	Genel aralık
Sağlıklı diş eti, az taş yapan	Yılda bir
Taş yapmaya yatkın, sigara içen, ortodontik tedavi gören	6 ayda bir
Periodontitis tedavisi görmüş	3–6 ayda bir, destekleyici bakım olarak

Bu aralıklar bir başlangıç noktası. Doğrusunu muayenede gördüğümüz birikim hızı belirler; az taş yapan birine gereksiz sıklıkta temizlik önermeyiz.

Temizlik dişleri beyazlatır mı?

Hayır. Cila yalnızca yüzeydeki lekeleri alır ve diş kendi rengine döner. Dişin doğal rengini açmak isteyenler için diş beyazlatma ayrı bir işlemdir ve temiz, iltihapsız bir diş eti üzerinde yapılır. Bu yüzden İzmir'deki kliniğimizde beyazlatmadan önce temizliği ilk adım olarak planlıyoruz.

Ücreti neye göre değişir?

Ücret; taş miktarına, tek seansta bitip bitmeyeceğine ve anestezi gerekip gerekmediğine göre değişir. Mevzuat gereği tanıtım metninde rakam verilemiyor, muayenede öğreniyorsunuz. SGK ve özel sigortanın neyi karşıladığını bu konudaki yazımızda anlattık.