Usuwanie kamienia nazębnego (skaling)

Kamień nazębny to płytka bakteryjna, która stwardniała pod wpływem minerałów zawartych w ślinie. Płytka jest miękka i usuwa ją szczoteczka; jeśli jednak nie zostanie usunięta w ciągu kilku dni, zaczyna twardnieć, a gdy już zamieni się w kamień, nie zdejmie go ani szczoteczka, ani nić dentystyczna. Jego chropowata powierzchnia ułatwia przyczepianie się nowej płytki i podtrzymuje stały stan zapalny dziąseł.

Skaling to usunięcie tej twardej warstwy znad dziąsła i tuż spod jego brzegu, a następnie wypolerowanie powierzchni zębów. W leczeniu zapalenia dziąseł jest to pierwszy, a często jedyny potrzebny etap; ogólny obraz choroby opisujemy na stronie o leczeniu chorób przyzębia.

Gdzie kamień odkłada się najczęściej?

Kamień tworzy się szybciej w pobliżu ujść ślinianek: po stronie językowej dolnych zębów przednich i po stronie policzkowej górnych zębów trzonowych. Kamień naddziąsłowy jest zwykle żółtawobiały i można go zauważyć w lustrze. Kamień poddziąsłowy jest ciemniejszy — brązowy lub czarniawy — i mocno przylega do korzenia; nie widać go gołym okiem, wykrywa się go dopiero sondą podczas badania albo na zdjęciu RTG.

Tempo odkładania się kamienia bardzo się różni u poszczególnych osób. Decydują o nim skład śliny, palenie, stłoczone zęby i nawyki szczotkowania. Z dwóch osób, które myją zęby równie starannie, jedna może potrzebować skalingu raz w roku, a druga co kilka miesięcy.

Jak przebiega zabieg?

1. Pomiar. Najpierw sprawdzamy dziąsła. Jeśli są głębokie kieszonki, samo oczyszczenie powierzchni nie wystarczy — wtedy leczenie kontynuujemy kiretażem.
2. Skaling ultradźwiękowy. Końcówka ultradźwiękowa drga z wysoką częstotliwością i razem ze strumieniem wody odspaja kamień od zęba. Woda chłodzi końcówkę i wypłukuje drobiny kamienia — stąd uczucie zimna i wibracji podczas zabiegu.
3. Dokładne oczyszczanie narzędziami ręcznymi. W przestrzeniach międzyzębowych i zakamarkach, do których końcówka ultradźwiękowa słabo dociera, używamy cienkich narzędzi ręcznych.
4. Polerowanie. Oczyszczoną powierzchnię polerujemy pastą albo urządzeniem, które wyrzuca strumień proszku z wodą (piaskowanie). Gładsza powierzchnia spowalnia ponowne osadzanie się płytki; na tym etapie schodzi też większość przebarwień od herbaty, kawy i papierosów.
5. Higiena domowa. Pokazujemy, gdzie odkłada Ci się kamień, i dopasowujemy do tych miejsc sposób szczotkowania i czyszczenia przestrzeni międzyzębowych.

Oczyszczenie całej jamy ustnej trwa zwykle 30–60 minut. U większości pacjentów znieczulenie nie jest potrzebne; przy nadwrażliwych zębach lub silnie zaognionych dziąsłach można wykonać znieczulenie miejscowe.

Czy skaling szkodzi zębom?

To główne pytanie większości osób, które trafiają na tę stronę. Przyjrzyjmy się po kolei mitom, które słyszymy najczęściej:

• „Ściera szkliwo”. Szkliwo jest znacznie twardsze od kamienia, a końcówka używana prawidłową techniką odspaja kamień od szkliwa, nie zdzierając go. Ostrożności wymaga bardziej miękka powierzchnia korzenia, odsłonięta przez cofnięcie się dziąsła — tam pilnujemy, by nie pracować zbyt agresywnie ani zbyt często.
• „Robi szpary między zębami”. Skaling nie tworzy szpar, tylko odsłania te, które już są. Kamień i obrzęknięte dziąsło wypełniają i maskują przestrzeń powstałą po utracie kości. Gdy kamień zostaje usunięty, a obrzęk ustępuje, ta przestrzeń staje się widoczna. Winny nie jest zabieg, lecz szkody, które kamień wyrządzał latami.
• „Rozchwiewa zęby”. Gruba warstwa kamienia potrafi skleić kilka zębów i trzymać je jak szyna. Po jej usunięciu ujawnia się ruchomość, która była pod spodem. Jej faktyczną przyczyną jest utrata kości.
• „Częsty skaling sprawia, że kamienia przybywa”. Tempo powstawania kamienia zależy od Twojej śliny i higieny, a nie od tego, jak często go usuwamy.

Czego spodziewać się po zabiegu?

Jeśli dziąsła są w stanie zapalnym, podczas zabiegu i przez pierwsze jeden–dwa dni mogą krwawić. Gdy spod kamienia odsłonią się powierzchnie korzeni, często pojawia się też przejściowa nadwrażliwość na zimno i ciepło. Zwykle słabnie w ciągu od kilku dni do kilku tygodni; jeśli się przedłuża, możemy porozmawiać o leczeniu nadwrażliwości zębów. Zaczerwienienie i obrzęk dziąseł wyraźnie ustępują w ciągu tygodnia–dwóch. Jeśli po skalingu krwawienie się nie zmniejsza, to znak, że pod dziąsłem pozostał problem i trzeba ponownie zmierzyć kieszonki.

Jak często robić skaling?

Sytuacja	Orientacyjny odstęp
Zdrowe dziąsła, niewiele kamienia	Raz w roku
Skłonność do kamienia, palenie, leczenie ortodontyczne	Co 6 miesięcy
Po leczeniu zapalenia przyzębia	Co 3–6 miesięcy, w ramach leczenia podtrzymującego

Te odstępy to punkt wyjścia. Właściwy rytm wyznacza tempo odkładania się kamienia, które widzimy podczas badania; komuś, u kogo kamienia jest niewiele, nie proponujemy skalingu częściej, niż to potrzebne.

Czy skaling wybiela zęby?

Nie. Polerowanie usuwa tylko przebarwienia z powierzchni i ząb wraca do swojego naturalnego koloru. Jeśli chcesz rozjaśnić naturalny odcień zębów, wybielanie zębów jest osobnym zabiegiem, wykonywanym przy czystych dziąsłach, wolnych od stanu zapalnego. Dlatego w naszej klinice w Izmirze przed wybielaniem planujemy skaling jako pierwszy krok.

Od czego zależy koszt?

Koszt zależy od ilości kamienia, od tego, czy zabieg zmieści się w jednej wizycie, i od tego, czy potrzebne będzie znieczulenie. Pisemną, szczegółową wycenę otrzymasz po badaniu. Jeśli masz ubezpieczenie stomatologiczne, zakres pokrycia sprawdź bezpośrednio u swojego ubezpieczyciela.