Leczenie chorób przyzębia (periodontologia)

Periodontologia to dziedzina stomatologii, która zajmuje się tkankami utrzymującymi ząb na miejscu — dziąsłem, kością, w której tkwi korzeń, i włóknami łączącymi korzeń z kością. Choroba przyzębia to reakcja zapalna tych tkanek na płytkę bakteryjną odkładającą się na powierzchni zębów. Na początku obejmuje tylko dziąsło; nieleczona schodzi do kości i zęby zaczynają się ruszać.

Podstępność tej choroby polega na tym, że zwykle rozwija się bez bólu. Wielu pacjentów trafia do nas po raz pierwszy dopiero wtedy, gdy któryś ząb zaczyna się ruszać — choć dziąsła krwawią im przy szczotkowaniu od lat. Ta strona opisuje chorobę w ogólnym zarysie i kolejność etapów leczenia; szczegóły każdego etapu znajdziesz na jego osobnej stronie.

Zapalenie dziąseł czy zapalenie przyzębia?

To dwa różne stadia tej samej choroby, a granica między nimi decyduje o leczeniu.

Nie każde zapalenie dziąseł przechodzi w zapalenie przyzębia, ale każde zapalenie przyzębia zaczyna się od zapalenia dziąseł. Dlatego krwawiących dziąseł nie warto zostawiać w nadziei, że „samo przejdzie”.

Objawy, które wymagają badania

• Krwawienie dziąseł podczas szczotkowania lub nitkowania
• Zaczerwienione, obrzęknięte, tkliwe przy dotyku dziąsła
• Nieprzemijający nieświeży oddech lub nieprzyjemny smak w ustach
• Cofanie się dziąseł — zęby wyglądają na dłuższe niż kiedyś
• Nowe szpary między zębami, wachlarzowate wysuwanie się zębów przednich do przodu
• Ruchomy ząb albo zgryz, który przy nagryzaniu wydaje się inny niż wcześniej
• Ropa wydobywająca się spomiędzy zęba i dziąsła

U palaczy krwawienie może być słabo widoczne: nikotyna obkurcza naczynia dziąseł i sprawia, że choroba wygląda na łagodniejszą, niż jest. Brak krwawienia nie oznacza braku choroby.

Co mówi pomiar kieszonek?

W zdrowym dziąśle między zębem a dziąsłem jest płytka szczelina o głębokości 1–3 mm. W zapaleniu przyzębia dziąsło odkleja się od zęba, a szczelina pogłębia się i staje się „kieszonką”. Do jej wnętrza nie dociera ani szczoteczka, ani nić dentystyczna — bakterie mają tam osłonięte środowisko.

Podczas badania mierzymy kieszonki cienką sondą z podziałką milimetrową w sześciu punktach wokół każdego zęba. Wynik zapisujemy razem z informacją o krwawieniu, ruchomości zębów i poziomie kości na zdjęciu RTG. Taki zapis określa stadium choroby (jak bardzo jest zaawansowana) i jej stopień (jak szybko ma tendencję do postępu). Gdy po kilku miesiącach powtarzamy pomiar, te same liczby pokazują, czy leczenie działa — opieramy się na pomiarze, a nie na wrażeniu, że „chyba jest lepiej”.

Jak przebiega leczenie krok po kroku?

Leczenie periodontologiczne to nie jeden zabieg, lecz następujące po sobie etapy. Po każdym z nich ponownie mierzymy kieszonki, a do kolejnego przechodzimy tylko wtedy, gdy jest potrzebny.

1. Oczyszczanie i higiena domowa. Usuwamy płytkę i kamień znad dziąsła oraz wspólnie omawiamy szczotkowanie i czyszczenie przestrzeni międzyzębowych. Leczenie zapalenia dziąseł często na tym się kończy; szczegóły znajdziesz na stronie o usuwaniu kamienia nazębnego.
2. Oczyszczanie poddziąsłowe. Jeśli są kieszonki, w znieczuleniu miejscowym oczyszczamy powierzchnie korzeni aż do dna kieszonki. Ten zabieg znany jest jako kiretaż.
3. Ponowna ocena i w razie potrzeby chirurgia. Po 6–8 tygodniach ponownie mierzymy kieszonki. Jeśli głębokie kieszonki się utrzymują, odwarstwiamy dziąsło i oczyszczamy korzenie pod kontrolą wzroku — to zabieg płatowy.
4. Leczenie podtrzymujące. Po zatrzymaniu choroby — kontrola i profesjonalne oczyszczanie co 3–6 miesięcy. Dla kogoś, kto przeszedł zapalenie przyzębia, ten etap nie jest opcjonalny; to stała część leczenia.

Wyjątkiem od tej kolejności jest ostra infekcja. Jeśli na dziąśle nagle pojawił się bolesny obrzęk z ropą, najpierw leczymy ropień dziąsła, a dopiero potem zaczynamy plan etapowy.

Cukrzyca, palenie i Twoje ogólne zdrowie

Przyczyną choroby przyzębia jest płytka bakteryjna, ale to, jak ciężki będzie jej przebieg, w dużej mierze zależy od reakcji organizmu. Dlatego podczas badania pytamy nie tylko o jamę ustną, lecz także o Twoje ogólne zdrowie.

• Cukrzyca. Przy niewyrównanym poziomie cukru zapalenie przyzębia występuje częściej i postępuje szybciej. Zależność działa w obie strony: badania pokazują, że leczenie choroby przyzębia w niewielkim, ale mierzalnym stopniu poprawia także kontrolę glikemii. Jeśli chorujesz na cukrzycę, przynieś swój ostatni wynik HbA1c — ułatwi to planowanie.
• Palenie. To jeden z najsilniejszych czynników ryzyka, na które masz wpływ. Spowalnia gojenie, osłabia odpowiedź na leczenie i wyraźnie pogarsza wyniki zabiegów chirurgicznych.
• Inne czynniki. Bierzemy pod uwagę także zmiany hormonalne w ciąży, silny stres, niektóre leki na nadciśnienie i padaczkę, leczenie osłabiające odporność oraz wczesną utratę zębów w rodzinie.

Czy utracona kość odrasta?

Szczera odpowiedź: zwykle nie. Głównym celem leczenia periodontologicznego jest zatrzymanie choroby i ochrona kości, która pozostała. W niektórych pionowych ubytkach kości częściowa odbudowa jest możliwa dzięki chirurgii regeneracyjnej, ale nie da się jej zastosować w każdym przypadku.

W miarę ustępowania stanu zapalnego obrzęk się zmniejsza, a dziąsło nieco się obniża; zęby mogą wydawać się trochę dłuższe, a szpary między nimi wyraźniejsze. To leczenie odsłania skutki choroby, a nie wyrządza nową szkodę. Przy zębach, które straciły większość podparcia kostnego, otwarcie rozmawiamy także o ekstrakcji i rozwiązaniach takich jak implanty — pamiętając, że implant wstawiony przed opanowaniem zapalenia przyzębia jest narażony na to samo ryzyko.

Ile wizyt potrzeba i od czego zależy koszt?

Przy samym zapaleniu dziąseł mogą wystarczyć jedna–dwie wizyty. W zaawansowanym zapaleniu przyzębia oczyszczanie, kiretaż i ponowna ocena zajmują kilka miesięcy. Koszt zależy od liczby objętych zębów i odcinków, od tego, czy potrzebna jest chirurgia, oraz od liczby zaplanowanych kontroli. Pisemną, szczegółową wycenę otrzymasz po badaniu: w naszej klinice w Izmirze, w dzielnicy Bayraklı, po pomiarach i zdjęciach RTG wspólnie ustalamy plan i jego zakres.