Diş Eti Tedavileri (Periodontoloji)

Periodontoloji, dişi yerinde tutan dokularla — diş eti, çene kemiği ve kökü kemiğe bağlayan lifler — ilgilenen diş hekimliği dalıdır. Diş eti hastalığı da bu dokuların, diş yüzeyinde biriken bakteri plağına verdiği iltihabi tepkidir. Başlangıçta yalnızca diş etini tutar; ihmal edilirse kemiğe iner ve dişler sallanmaya başlar.

Bu hastalığı sinsi yapan şey, çoğu zaman ağrı yapmadan ilerlemesidir. Birçok hasta bize ilk kez bir dişi sallandığında geliyor; oysa diş eti yıllardır fırçalarken kanıyordur. Bu sayfa hastalığın genel çerçevesini ve tedavinin hangi sırayla ilerlediğini anlatıyor; her basamağın ayrıntısı kendi sayfasında.

Diş eti iltihabı mı, periodontitis mi?

İkisi aynı hastalığın iki farklı evresidir ve aradaki ayrım tedaviyi belirler.

Her diş eti iltihabı periodontitise dönüşmez; ama her periodontitis diş eti iltihabıyla başlar. Bu yüzden kanayan diş etini "nasılsa geçer" diye bırakmamak gerekiyor.

Hangi belirtiler muayene gerektirir?

• Fırçalarken ya da diş ipi kullanırken diş etinin kanaması
• Kırmızı, şiş, dokununca hassas diş eti
• Geçmeyen ağız kokusu ya da ağızda kötü tat
• Diş etinin çekilmesi, dişlerin eskisinden uzun görünmesi
• Dişler arasında yeni açılan aralıklar, ön dişlerin yelpaze gibi öne kayması
• Sallanan diş ya da ısırırken değişmiş gibi gelen kapanış
• Diş eti ile diş arasından gelen iltihap

Sigara içenlerde kanama belirgin olmayabilir: nikotin diş eti damarlarını daraltır ve hastalığı olduğundan hafif gösterir. Kanama yok diye hastalık yok sayılmamalı.

Cep ölçümü ne anlatır?

Sağlıklı bir diş etinde diş ile diş eti arasında 1–3 mm'lik sığ bir oluk bulunur. Periodontitiste diş eti dişten ayrılır ve bu oluk derinleşerek "cep" hâline gelir. Cebin içine fırça da diş ipi de ulaşamaz; bakteriler orada korunaklı bir ortam bulur.

Muayenede ucu milimetre çizgili ince bir sondayla her dişin çevresinde altı noktadan ölçüm yapıyoruz. Bu ölçüm; kanama olup olmadığı, diş sallantısı ve röntgendeki kemik seviyesiyle birlikte kaydedilir. Ortaya çıkan tablo hastalığın evresini (ne kadar ilerlediğini) ve derecesini (ne hızla ilerleme eğiliminde olduğunu) belirler. Aynı kayıt aylar sonra tekrarlandığında tedavinin işe yarayıp yaramadığını da bu sayılar gösterir; "iyileşmiş gibi" bir izlenime değil, ölçüme bakarız.

Tedavi hangi sırayla ilerler?

Periodontal tedavi tek bir işlem değil, birbirini izleyen basamaklardır. Her basamaktan sonra yeniden ölçüm yapılır; bir sonrakine yalnızca gerekiyorsa geçilir.

1. Temizlik ve evde bakım. Diş eti üstündeki plak ve taş alınır, fırçalama ve ara yüz temizliği birlikte gözden geçirilir. Diş eti iltihabının tedavisi çoğu zaman burada biter; ayrıntısı diş taşı temizliği sayfasında.
2. Diş eti altı temizlik. Cepler varsa, lokal anestezi altında kök yüzeyleri cebin dibine kadar temizlenir. Bu işlem küretaj olarak bilinir.
3. Yeniden değerlendirme ve gerekirse cerrahi. 6–8 hafta sonra cepler yeniden ölçülür. Derin cepler sürüyorsa diş eti açılarak kökler doğrudan görülerek temizlenir: flap operasyonu.
4. Destekleyici bakım. Hastalık durdurulduktan sonra 3–6 ayda bir kontrol ve profesyonel temizlik. Periodontitis geçirmiş biri için bu basamak isteğe bağlı değil, tedavinin kalıcı parçasıdır.

Bu sıranın dışında kalan durum akut enfeksiyondur. Diş etinde aniden ağrılı bir şişlik ve iltihap çıktıysa önce diş eti apsesi tedavi edilir, basamaklı plan ondan sonra başlar.

Diyabet, sigara ve genel sağlığınızın payı

Diş eti hastalığının nedeni bakteri plağıdır, ama ne kadar ağır seyredeceğini büyük ölçüde vücudun tepkisi belirler. Bu yüzden muayenede ağzınız kadar genel sağlığınızı da soruyoruz.

• Diyabet. Kan şekeri kontrolsüz olduğunda periodontitis daha sık görülür ve daha hızlı ilerler. İlişki iki yönlü: çalışmalar, diş eti hastalığının tedavi edilmesinin kan şekeri kontrolüne de küçük ama ölçülebilir bir katkı sağladığını gösteriyor. Diyabetiniz varsa son HbA1c değerinizi getirmeniz planlamayı kolaylaştırır.
• Sigara. Hastalığın en güçlü değiştirilebilir risk etkenlerinden biri. İyileşmeyi yavaşlatır, tedaviye yanıtı azaltır ve cerrahi sonuçlarını belirgin biçimde etkiler.
• Diğerleri. Gebelikteki hormon değişiklikleri, yoğun stres, bazı tansiyon ve epilepsi ilaçları, bağışıklığı baskılayan tedaviler ve ailede erken diş kaybı öyküsü de hesaba katılır.

Kaybedilen kemik geri gelir mi?

Dürüst cevap: çoğunlukla hayır. Periodontal tedavinin asıl amacı hastalığın ilerlemesini durdurmak ve kalan kemiği korumaktır. Bazı dikey kemik kayıplarında rejeneratif cerrahiyle kısmi kazanç mümkündür, ama bu her vakaya uygulanabilen bir çözüm değil.

İltihap geçtikçe şişlik iner ve diş eti bir miktar çekilir; dişler biraz daha uzun görünebilir, aralar belirginleşebilir. Bu, tedavinin hastalığı açığa çıkarmasıdır, yeni bir hasar değil. Kemik desteğini büyük ölçüde kaybetmiş dişlerde çekim ve ardından implant gibi seçenekleri de açıkça konuşuruz; ancak periodontitis kontrol altına alınmadan yapılan bir implant da aynı risk altındadır.

Kaç seans sürer, ücreti neye göre değişir?

Yalnızca diş eti iltihabı varsa bir iki seans yetebilir. İlerlemiş periodontitiste temizlik, küretaj ve yeniden değerlendirme birkaç ayı bulur. Ücret; etkilenen diş ve bölge sayısına, cerrahi gerekip gerekmediğine ve kaç kontrol planlandığına göre değişir. Sağlık mevzuatı gereği tanıtım metninde rakam verilemiyor. İzmir Bayraklı'daki kliniğimizde ölçüm ve röntgenden sonra planı ve kapsamını sizinle birlikte netleştiriyoruz.