Bruksizm (Diş Sıkma) Tedavisi

Bruksizm, dişleri istem dışı sıkma ya da birbirine sürterek gıcırdatma alışkanlığıdır. Gün içinde de uykuda da olabilir ve çoğu kişi bunu kendisi fark etmez: ya eşi gece gelen sesi duyar ya da diş hekimi aşınmış dişleri görür. Sorun alışkanlığın kendisinden çok dişlere, çiğneme kaslarına ve çene eklemine binen yüktür.

"Bruksizm tedavisi" derken dürüst olmak gerekiyor: alışkanlığı tamamen ortadan kaldıran tek bir yöntem yok. Yaptığımız şey dişleri ve restorasyonları korumak, kas yükünü azaltmak ve tetikleyicileri bulmak.

Gündüz sıkma ile gece gıcırdatma aynı şey mi?

Değil, ve ayrımı yapmak tedaviyi değiştiriyor.

Bazı ilaçlar, özellikle bazı antidepresanlar, gece sıkmayı artırabilir. Horlama, uykuda nefes durması ya da sabah dinlenmemiş kalkma eşlik ediyorsa uyku apnesi açısından da değerlendirme gerekebilir; bu durumda sizi ilgili hekime yönlendiririz.

Diş sıktığımı nasıl anlarım?

• Sabahları çene yorgunluğu, şakaklarda ya da kulak önünde ağrı
• Uyanınca başlayan, gün içinde hafifleyen baş ağrısı
• Ön dişlerde düzleşmiş, kısalmış ya da kenarı ufalanmış görüntü
• Sebebi bulunamayan diş hassasiyeti, tekrar tekrar kırılan dolgular
• Yanak içinde dişlerin hizasında beyaz bir çizgi, dil kenarında diş izleri
• Çene köşesinde belirginleşmiş, sertleşmiş çiğneme kasları

Muayenede aşınma yüzeylerine, mine çatlaklarına ve kasların hassasiyetine bakıyoruz. Aşınmanın bir kısmı asitli beslenmeden ya da reflüden de gelebilir; görünüm benzer ama çözüm farklı. Bu ayrımı yapmadan plak önermiyoruz.

Sıkma, çene eklemini ve çevresindeki kasları da zorlar. Ağız açarken klik sesi, takılma hissi ya da ağzı tam açamama varsa tablo yalnızca bruksizm olmayabilir; çene eklemi rahatsızlıkları ayrıca değerlendirilir. Bayraklı'daki kliniğimizde ilk muayenede ikisine birlikte bakıyoruz, çünkü yaklaşımları birbirine yakın ama aynı değil.

Gece plağı ne işe yarar, ne yaramaz?

Tedavinin temelinde sert akrilikten, ölçünüz alınarak hazırlanan bir oklüzal splint, yani gece plağı var. Genellikle tek çeneye, çoğunlukla üst çeneye yapılıyor. Plak dişlerin birbirine doğrudan sürtünmesini engelliyor; aşınma dişte değil, gerektiğinde yenilenebilen plakta oluyor. Yüzeyi düz tasarlandığı için kuvveti tek bir dişte toplamadan dağıtıyor ve birçok hastada sabah çene yorgunluğu azalıyor.

Plağın yapmadığı şey de var: sıkma alışkanlığını çoğu zaman bitirmiyor. Bu yüzden onu bir tedaviden çok bir koruma olarak görmek gerekiyor. Eczanede satılan yumuşak, hazır plaklar kısa süreli bir ara çözüm olabilir; ama kişiye özel oturmadıkları için bazı kişilerde çiğneme hareketini artırabiliyor ve dişleri istenmeyen yönde zorlayabiliyor. Uzun süreli kullanım için önermiyoruz.

Gündüz sıkmaya karşı ne yapılabilir?

Gündüz sıkmada plaktan çok alışkanlık işe yarıyor. Dinlenme halinde dudaklar kapalı, dişler hafifçe ayrık, dil damakta durmalı; dişler yalnızca yutkunurken ve çiğnerken temas eder. Telefonunuza küçük bir hatırlatıcı koyup gün içinde "dişlerim birbirine değiyor mu?" diye kontrol etmek, birkaç hafta içinde bu alışkanlığı belirgin şekilde azaltabiliyor. Sakız çiğnemeyi, kalem ve tırnak ısırmayı bırakmak, akşam kafeini ve alkolü azaltmak da kas yükünü düşürüyor. Stres belirgin bir tetikleyiciyse, bu konuda destek almak dişleriniz için de fayda sağlıyor.

Botoks bir seçenek mi?

Çiğneme kası çok güçlü ve şikâyetler plakla yeterince kontrol edilemiyorsa, bazı hastalar kasa botulinum toksini uygulaması için ilgili hekime yönlendiriliyor. Bu uygulama kasın kuvvetini birkaç aylığına azaltır ve etkisini sürdürmek için tekrarlanması gerekir; alışkanlığın sebebini ortadan kaldırmaz. Herkes için gerekli değil, ilk basamak da değil. Sizin için anlamlı olup olmadığını muayenede konuşuruz.

Kaplama, lamina ya da implantım varsa?

Bruksizm, seramik restorasyonların ve implant üstü dişlerin kırılmasının sık sebeplerinden biri. Lamina, zirkonyum kaplama ya da implant planlanan bir hastada sıkma bulgusu görürsek bunu tedaviden önce konuşuyoruz: malzeme seçimi, kapanış tasarımı ve işin sonunda gece plağı plana baştan giriyor. Plak yapılmadan teslim edilen bir estetik iş, sıkan bir hastada birkaç yıl içinde yeniden masaya gelebiliyor.

Aşınma ilerlemiş, dişler belirgin şekilde kısalmışsa koruma tek başına yetmez; kaybedilen dokunun geri yapılması gerekir. Bunun nasıl planlandığını aşınmış diş restorasyonu sayfasında anlatıyoruz. Doğru sıra önce alışkanlığı kontrol altına almak, sonra restore etmek.

Süreç nasıl ilerliyor?

İlk randevuda muayene, gerekirse röntgen ve ağız ölçüsü ya da dijital tarama yapılır. Plak genellikle bir hafta içinde hazırlanıyor; ikinci randevuda takılıp kapanışı ayarlanıyor. İlk birkaç gece garip hissettirmesi normal. Birkaç hafta sonra kontrol ediyor, gerekiyorsa yüzeyi yeniden düzenliyoruz. Plaklar da zamanla aşınır; rutin kontrollerde durumuna bakıp gerektiğinde yeniliyoruz.

Ücret, plağın tipine ve ek tedavi gerekip gerekmediğine göre değişiyor. Sağlık mevzuatı gereği tanıtım metninde rakam verilemiyor; İzmir'deki kliniğimizde muayenede öğreniyorsunuz.