Leczenie bruksizmu (zgrzytania zębami)

Bruksizm to mimowolne zaciskanie zębów albo zgrzytanie nimi, gdy trą o siebie. Może występować w ciągu dnia i podczas snu, a większość osób sama go nie zauważa: albo partner słyszy w nocy charakterystyczny dźwięk, albo dentysta widzi starte zęby. Problemem jest nie tyle sam nawyk, ile obciążenie, które spada na zęby, mięśnie żucia i staw skroniowo-żuchwowy.

Mówiąc o „leczeniu bruksizmu”, trzeba być uczciwym: nie ma jednej metody, która całkowicie likwiduje ten nawyk. Naszym zadaniem jest ochrona zębów i uzupełnień, zmniejszenie obciążenia mięśni i znalezienie czynników, które go wywołują.

Zaciskanie w dzień i zgrzytanie w nocy — czy to to samo?

Nie, a ich rozróżnienie zmienia sposób leczenia.

Niektóre leki, zwłaszcza część leków przeciwdepresyjnych, mogą nasilać nocne zaciskanie. Jeśli towarzyszy mu chrapanie, przerwy w oddychaniu podczas snu albo budzenie się bez poczucia wypoczęcia, może być potrzebna diagnostyka w kierunku bezdechu sennego — wtedy kierujemy Cię do odpowiedniego lekarza.

Skąd mam wiedzieć, że zaciskam zęby?

• Poranne zmęczenie żuchwy, ból w skroniach lub przed uchem
• Ból głowy, który pojawia się po przebudzeniu i słabnie w ciągu dnia
• Spłaszczone, skrócone lub wykruszone na brzegach zęby przednie
• Nadwrażliwość zębów bez uchwytnej przyczyny, wypełnienia, które raz po raz pękają
• Biała linia na wewnętrznej stronie policzka na wysokości zębów, odciski zębów na brzegach języka
• Wyraźnie zarysowane, twarde mięśnie żucia przy kątach żuchwy

Podczas badania oglądamy powierzchnie starcia, pęknięcia szkliwa i tkliwość mięśni. Część starcia może też wynikać z kwaśnej diety albo refluksu; obraz jest podobny, ale rozwiązanie inne. Bez tego rozróżnienia nie proponujemy szyny.

Zaciskanie obciąża również staw skroniowo-żuchwowy i otaczające go mięśnie. Jeśli przy otwieraniu ust pojawia się trzask, uczucie zacinania albo nie możesz w pełni otworzyć ust, problemem może nie być wyłącznie bruksizm — wtedy osobno oceniamy zaburzenia stawu skroniowo-żuchwowego. W naszej klinice w Bayraklı podczas pierwszego badania sprawdzamy jedno i drugie, bo podejście do obu problemów jest podobne, ale nie identyczne.

Co daje szyna nocna, a czego nie daje?

Podstawą leczenia jest szyna okluzyjna, czyli szyna nocna (relaksacyjna), wykonana z twardego akrylu na podstawie wycisku. Zwykle robi się ją na jeden łuk zębowy, najczęściej górny. Szyna nie pozwala zębom trzeć bezpośrednio o siebie: ściera się ona, a nie zęby, i w razie potrzeby można ją wymienić. Ma płaską powierzchnię, dzięki czemu rozkłada siłę, zamiast skupiać ją na jednym zębie, a u wielu pacjentów zmniejsza poranne zmęczenie żuchwy.

Jest też coś, czego szyna nie robi: zwykle nie likwiduje nawyku zaciskania. Dlatego warto traktować ją raczej jako ochronę niż leczenie. Miękkie, gotowe szyny z apteki mogą być krótkim, tymczasowym rozwiązaniem; ponieważ nie są dopasowane indywidualnie, u części osób mogą nasilać ruchy żucia i obciążać zęby w niepożądanym kierunku. Nie zalecamy ich do długotrwałego używania.

Co pomaga na zaciskanie w ciągu dnia?

Przy zaciskaniu w dzień bardziej niż szyna pomaga praca nad nawykiem. W spoczynku wargi powinny być zamknięte, zęby lekko rozsunięte, a język oparty o podniebienie; zęby stykają się tylko przy przełykaniu i żuciu. Małe przypomnienie w telefonie i sprawdzanie kilka razy dziennie, czy zęby się ze sobą stykają, potrafi w ciągu kilku tygodni wyraźnie ograniczyć ten nawyk. Rezygnacja z żucia gumy, gryzienia długopisu i obgryzania paznokci oraz ograniczenie kofeiny i alkoholu wieczorem również zmniejszają obciążenie mięśni. Jeśli wyraźnym czynnikiem wywołującym jest stres, wsparcie w tym zakresie przyniesie korzyść także Twoim zębom.

Czy botoks jest rozwiązaniem?

Jeśli mięśnie żucia są bardzo silne, a szyna nie pozwala wystarczająco opanować dolegliwości, niektórych pacjentów kierujemy do odpowiedniego lekarza na podanie toksyny botulinowej w mięsień. Zabieg osłabia siłę mięśnia na kilka miesięcy i aby utrzymać efekt, trzeba go powtarzać; nie usuwa przyczyny nawyku. Nie każdy go potrzebuje i nie jest to pierwszy krok. Czy ma sens w Twoim przypadku, omówimy podczas badania.

Co, jeśli mam korony, licówki lub implanty?

Bruksizm to jedna z częstych przyczyn pękania uzupełnień ceramicznych i koron na implantach. Jeśli u pacjenta, któremu planujemy licówki, korony cyrkonowe lub implanty, widzimy oznaki zaciskania, rozmawiamy o tym przed leczeniem: wybór materiału, projekt zgryzu i szyna nocna na zakończenie są w planie od samego początku. Praca estetyczna oddana bez szyny u osoby, która zaciska zęby, może w ciągu kilku lat znów wymagać leczenia.

Jeśli starcie jest zaawansowane, a zęby wyraźnie skrócone, sama ochrona nie wystarczy — utracone tkanki trzeba odbudować. Jak to planujemy, opisujemy na stronie odbudowa startych zębów. Właściwa kolejność to najpierw opanowanie nawyku, potem odbudowa.

Jak przebiega leczenie?

Na pierwszej wizycie wykonujemy badanie, w razie potrzeby zdjęcie RTG oraz wycisk lub skan cyfrowy. Szyna jest zwykle gotowa w ciągu tygodnia; na drugiej wizycie ją zakładamy i dopasowujemy do zgryzu. To normalne, że przez kilka pierwszych nocy wydaje się dziwna. Po kilku tygodniach robimy kontrolę i w razie potrzeby korygujemy jej powierzchnię. Szyny także z czasem się zużywają; podczas rutynowych kontroli sprawdzamy ich stan i wymieniamy, gdy to konieczne.

Koszt zależy od rodzaju szyny i od tego, czy potrzebne jest dodatkowe leczenie. Pisemną wycenę z rozbiciem na poszczególne pozycje otrzymasz po badaniu w naszej klinice w Izmirze.