Proteza częściowa z klamrami

Proteza częściowa zastępuje brakujące zęby, gdy w ustach są jeszcze własne zęby; pacjent sam ją zakłada i wyjmuje. Sztuczne zęby osadzone są na płycie, a proteza trzyma się pozostałych zębów za pomocą klamer. Część sił żucia przenoszą pozostałe zęby, a część – dziąsło i kość pod nim.

Ogólne porównanie z innymi rodzajami protez znajdziesz na stronie protetyka stomatologiczna. Tutaj skupiamy się na samej protezie częściowej, jej rodzajach i miejscu w codziennym życiu.

Kiedy warto rozważyć protezę częściową?

• Gdy brakuje zębów bocznych na końcu łuku: jeśli za luką nie ma zęba, który mógłby utrzymać most, mostu stałego nie da się wykonać. Zostaje implant albo proteza częściowa.
• Gdy luk jest kilka: braki w różnych miejscach łuku można uzupełnić jedną protezą.
• Gdy implant nie wchodzi w grę albo go nie chcesz: ze względu na ogólny stan zdrowia, niedobór kości, chęć uniknięcia zabiegu chirurgicznego lub harmonogram.
• Na okres przejściowy: w oczekiwaniu na wygojenie po ekstrakcji albo na zrośnięcie implantów z kością.

Przy braku pojedynczego zęba, zwłaszcza w odcinku przednim, proteza częściowa zwykle nie jest pierwszym wyborem; tam implant albo most to najczęściej wygodniejsze rozwiązanie.

Szkieletowa czy elastyczna?

Protezy częściowe dzieli się według materiału płyty, a ta różnica jest ważniejsza, niż się wydaje.

	Szkieletowa (metalowa)	Elastyczna (termoplastyczna)	Akrylowa
Gdzie przenosi obciążenie	Przez małe ciernie opierające się na zębach – na zęby i dziąsło	Głównie na dziąsło	Głównie na dziąsło
Klamry	Metalowe, w niektórych miejscach mogą być widoczne	W kolorze dziąsła	Druciane
Ile miejsca zajmuje w ustach	Mało (jest cienka)	Średnio	Dużo (jest gruba)
Naprawa i dostawianie zębów	Zwykle możliwe	Ograniczone	Łatwe
Typowe zastosowanie	Rozwiązanie długoterminowe	Dla osób, które nie chcą metalu; odcinek przedni	Okres przejściowy

Jeśli proteza częściowa ma służyć przez wiele lat, najczęściej zalecamy protezę szkieletową. Ciernie oparte na zębach nie pozwalają jej zapadać się w dziąsło. Protezy elastyczne zwykle nie mają takiego podparcia, więc z czasem osiadają na dziąśle, a kość pod nimi może zanikać szybciej. Proteza elastyczna nie jest złym wyborem – trzeba ją jednak wybierać ze świadomością jej ograniczeń.

Czy da się zrobić protezę częściową bez klamer?

Dla pacjentów, którzy nie chcą widocznych klamer, istnieje proteza na elementach precyzyjnych (zasuwach, zatrzaskach). Na pozostałych zębach wykonuje się korony, a małe elementy typu patryca–matryca, umieszczone w koronach lub obok nich, niewidocznie utrzymują protezę. Efekt estetyczny jest dobry, ale wymaga to koron na zębach filarowych, wykonanie trwa dłużej, a elementy retencyjne z czasem trzeba wymieniać. Inną drogą bez klamer jest wszczepienie kilku implantów i oparcie protezy na umieszczonych na nich zatrzaskach; szczegóły na stronie uzupełnienia na implantach.

Zalety i ograniczenia

Mocne strony protezy częściowej są realne: sąsiednich zębów się nie szlifuje albo opracowuje się w nich jedynie małe gniazda na ciernie, nie jest potrzebna chirurgia, leczenie trwa kilka tygodni, a jeśli później stracisz kolejny ząb, do protezy szkieletowej zwykle można go dostawić. Zazwyczaj kosztuje też mniej niż rozwiązania stałe.

Ograniczenia też są realne. Wydajność żucia nie dorównuje zębom stałym. Na zębach, których dotykają klamry, łatwiej odkłada się płytka nazębna; gdy higiena kuleje, próchnica i problemy z dziąsłami postępują w nich szybciej. Pod częściami protezy opartymi na dziąśle kość z czasem zanika, dlatego co kilka lat może być konieczne podścielenie protezy i ponowne jej dopasowanie. Najbardziej widać to przy brakach skrzydłowych, czyli tam, gdzie za protezą nie ma już zęba: podczas żucia proteza lekko się tam obniża i właśnie tam najpierw czuć poluzowanie.

Jak wykonuje się protezę szkieletową?

1. Badanie i leczenie wstępne: wykonujemy zdjęcia RTG; najpierw leczymy próchnicę i problemy z dziąsłami przy zębach, na których będą klamry.
2. Przygotowanie zębów i wycisk: w zębach filarowych opracowujemy małe gniazda na ciernie, a następnie pobieramy dokładny wycisk.
3. Przymiarka szkieletu: odlany metalowy szkielet przymierzamy w ustach; sprawdzamy, czy dokładnie przylega i czy klamry nie przeciążają zębów.
4. Przymiarka zębów: sztuczne zęby ustawia się na wosku; na tym etapie dobieramy kolor, długość i zgryz.
5. Oddanie i dopasowanie: zakładamy protezę, razem ćwiczymy zakładanie i wyjmowanie, a w pierwszych tygodniach umawiamy krótkie wizyty korekcyjne.

Co dzieje się w pierwszych tygodniach?

W pierwszych dniach jama ustna odbiera protezę jako ciało obce: wydziela się więcej śliny, niektóre głoski brzmią inaczej, a język ciągle bada jej brzegi. Zwykle mija to w ciągu kilku tygodni. Jeśli pojawi się miejsce, które uciska, nie szlifuj protezy samodzielnie; w naszej klinice w Izmirze poprawiamy to podczas krótkiej wizyty korekcyjnej, a jeśli nie jesteś w Izmirze, poproś o korektę najbliższego dentystę. Protezę zakładaj palcami, dociskając ją na miejsce; nie wciskaj jej, zagryzając zęby – klamry wyginają się wtedy i proteza gorzej się trzyma.

Jak dbać o protezę na co dzień?

• Po posiłkach, jeśli to możliwe, wyjmij protezę i opłucz ją wodą; przynajmniej raz dziennie szczotkuj ją osobną, miękką szczoteczką.
• Podczas szczotkowania napełnij umywalkę wodą albo rozłóż w niej ręcznik; upuszczona proteza może pęknąć, a klamra się wygiąć.
• Zęby, na których opierają się klamry, szczotkuj osobno i szczególnie starannie – to one dźwigają protezę.
• Na noc wyjmij protezę i przechowuj ją w czystej wodzie lub w płynie do czyszczenia protez. Protez szkieletowych nie czyść wybielaczem chlorowym – metal ciemnieje i ulega zniszczeniu.
• Zgłaszaj się na kontrolę co najmniej raz, a najlepiej dwa razy w roku; ocenia się wtedy dopasowanie protezy i napięcie klamer.