Protetyka stomatologiczna

Proteza to sztuczna konstrukcja, która zastępuje brakujący ząb albo ząb tak zniszczony, że nie jest już w stanie sam się utrzymać. Słysząc „proteza”, większość osób myśli o sztucznej szczęce odkładanej na noc do szklanki – a to tylko jeden członek tej rodziny. Protezami są również korony i mosty, które na stałe zostają w ustach, oraz zęby mocowane na implantach.

Ta strona to mapa: jakie są rodzaje uzupełnień protetycznych, czym się zasadniczo różnią i jak zapada decyzja. Szczegóły każdego rodzaju znajdziesz na osobnych stronach.

Czym różni się proteza stała od ruchomej?

Pierwszy podział dotyczy tego, kto może protezę wyjąć. Uzupełnienie stałe może zdjąć tylko lekarz; protezę ruchomą pacjent sam zakłada, wyjmuje i czyści.

Pomiędzy nimi jest trzecia droga: proteza wsparta na implantach. Protezę ruchomą można przymocować do implantów, żeby się nie przesuwała, albo zamienić cały łuk zębowy w stały most.

Jakie są rodzaje protez?

• Korona: pokrywa pojedynczy ząb, który ma zdrowy korzeń, ale stracił dużo tkanki w części koronowej. O wyborze materiału przeczytasz na stronie korony cyrkonowe.
• Most: jednoczęściowa konstrukcja stała, mocowana do zębów po obu stronach luki i niosąca brakujący ząb pomiędzy nimi.
• Proteza częściowa: proteza ruchoma, która uzupełnia braki, gdy w ustach są jeszcze własne zęby, i utrzymuje się na klamrach. Szczegóły na stronie proteza częściowa z klamrami.
• Proteza całkowita: proteza opierająca się na dziąśle i podniebieniu, gdy w łuku nie został już żaden ząb; zob. proteza całkowita.
• Uzupełnienie na implantach: pojedyncza korona, most albo proteza całego łuku zamocowana na implantach. Rodzaje połączeń porównaliśmy na stronie uzupełnienia na implantach.

Kiedy most ma sens, a kiedy nie?

Most nie ma osobnej strony, bo decyzję o nim zwykle podejmuje się, porównując go z implantem. Przy moście zęby po obu stronach luki szlifuje się dookoła, a konstrukcję niosącą brakujący ząb cementuje się na nich. Jeśli te zęby mają już duże wypełnienia lub korony, szlifowanie nie jest poważną stratą, a most jest szybkim i solidnym rozwiązaniem. Inaczej jest, gdy sąsiednie zęby są zdrowe i nietknięte: zamiast szlifować dwa zdrowe zęby z powodu jednego braku, zwykle bardziej oszczędną opcją jest implant zębowy.

Ograniczeniem mostu jest jego długość. Im większa luka, tym większe obciążenie zębów filarowych; mosty, w których kilka brakujących zębów niesie niewiele filarów, szybciej sprawiają problemy. Przy braku pojedynczego zęba w odcinku przednim rozwiązaniem pośrednim może być most adhezyjny ze skrzydełkami przyklejonymi do tylnej powierzchni sąsiednich zębów – wymaga znacznie mniej szlifowania.

Od czego zależy decyzja?

Podczas badania nie szukamy jednej „właściwej protezy”; odpowiedzi na poniższe pytania same zawężają wybór:

• Ile zębów brakuje i gdzie? Jeśli brakuje ostatnich zębów w łuku, za luką nie ma zęba, który mógłby utrzymać most; zostaje implant albo proteza ruchoma.
• W jakim stanie są pozostałe zęby? Mocowanie mostu lub klamer na zębach rozchwianych przez chorobę przyzębia oznacza przeniesienie obciążenia na słaby fundament.
• Czy jest wystarczająco dużo kości? Jeśli rozważamy implanty, pokaże to tomografia CBCT; przy niedoborze rozmawiamy o przeszczepie kości albo o innym planie.
• Ogólny stan zdrowia i sprawność manualna. Jeśli coś utrudnia codzienną higienę, lepszy może być projekt łatwy do czyszczenia.
• Oczekiwania i harmonogram. Dla jednych priorytetem jest to, by niczego nie wyjmować, dla innych krótszy czas leczenia albo mniej chirurgii.

Czy brakujący ząb zawsze trzeba uzupełnić?

Najczęściej tak, ale nie zawsze. W pustą lukę z czasem pochylają się sąsiednie zęby, ząb z przeciwnego łuku wysuwa się w jej stronę, a zgryz się rozregulowuje. W miejscu po usuniętym zębie kość stopniowo zanika; długie czekanie może zawęzić późniejsze możliwości.

Z drugiej strony, jeśli brakuje ostatniego zęba trzonowego, a naprzeciw niego też nie ma zęba, uzupełnienie go nie każdemu pacjentowi przynosi korzyść. W takiej sytuacji uczciwą opcją jest także sama obserwacja luki; decyzję podejmujemy razem.

Jak przebiega leczenie?

1. Badanie i RTG. Zdjęcie pantomograficzne, w razie potrzeby tomografia 3D (CBCT). Omawiamy możliwości razem z czasem leczenia i ograniczeniami każdej z nich.
2. Leczenie wstępne. Próchnicę, leczenie kanałowe, leczenie dziąseł i ewentualne ekstrakcje kończymy przed wykonaniem protezy. Proteza oparta na problematycznym zębie zostaje stracona razem z nim.
3. Wyciski i przymiarki. Zależnie od rodzaju od jednej do czterech przymiarek; na tym etapie ustalamy kolor, kształt i zgryz.
4. Oddanie i dopasowanie. W pierwszych dniach umawiamy krótkie wizyty kontrolne, by usunąć drobne punkty ucisku i skorygować zgryz.

Po usunięciu zęba dziąsło i kość przez kilka miesięcy zmieniają kształt. Dlatego przed protezą ostateczną zwykle planujemy okres przejściowy, a na ten czas wykonujemy rozwiązanie tymczasowe, aby nie trzeba było obywać się bez zębów.

Od czego zależy koszt?

Koszt zależy od rodzaju protezy i materiału (cyrkon, porcelana na podbudowie metalowej, szkielet metalowy, akryl), od liczby zębów lub punktów do wykonania, od tego, czy potrzebne są implanty, oraz od leczenia, które trzeba przeprowadzić przed protezą. Po badaniu w naszej klinice w Izmirze otrzymujesz pisemny kosztorys z wyszczególnieniem wszystkich pozycji. Zakres ewentualnego zwrotu kosztów zależy od Twojej polisy – sprawdź to bezpośrednio u swojego ubezpieczyciela.