Metal Braket Tedavisi

Metal braket tedavisi, halk arasında "diş teli" dediğimiz sabit ortodontik tedavidir. Her dişin ön yüzüne küçük bir metal braket yapıştırılır, braketlerin içinden ince ve esnek bir tel geçirilir. Tel, düzgün bir diş dizisinin biçimine dönmeye çalışan bir alaşımdan yapılır ve dişlere hafif, sürekli bir kuvvet uygular. Dişler bu kuvvetle kemik içinde yavaşça hareket eder: baskı tarafında kemik çözülür, diğer tarafta yeni kemik oluşur.

Çapraşık dişleri, diş aralıklarını, öne ya da geriye kapanış bozukluklarını ve çene ilişkisi sorunlarının bir kısmını düzeltir. Braketler hasta tarafından çıkarılamadığı için sonuç, plağı takıp takmama disiplinine bağlı değildir.

Şeffaf plak varken neden braket?

Hafif ve orta düzeydeki pek çok vakada şeffaf plak ile braket benzer sonuca ulaşır; o durumda tercih çoğunlukla görünüm ve yaşam tarzı meselesidir. Ama bazı durumlarda sabit tedavi daha öngörülebilir:

• İleri çapraşıklık ve diş çekimi gerektiren vakalar
• Kendi ekseni etrafında belirgin dönmüş dişler, özellikle köpek dişleri ve küçük azılar
• Dişin dikey yönde uzatılması ya da gömülü bir dişin yerine çekilmesi
• Derin kapanış, açık kapanış gibi belirgin kapanış bozuklukları
• Çene cerrahisiyle birlikte planlanan ortodonti
• Plağı günde 20–22 saat takamayacağını düşünen hastalar, özellikle bazı ergenler

	Metal braket	Şeffaf plak
Görünürlük	Belirgin	Yakından fark edilebilir
Çıkarılabilir mi	Hayır, hekim söker	Evet, yemekte çıkarılır
Sizden beklenen	Titiz temizlik ve beslenme kuralları	Günde 20–22 saat takmak
Karmaşık hareketler	Daha öngörülebilir	Vakaya göre sınırlı
Kontrol	4–8 haftada bir, klinikte	Daha seyrek, kısmen uzaktan

Tedavi ne kadar sürer?

Süre, dişlerin ne kadar yol alacağına ve kapanışın ne kadar değişeceğine bağlı. Basit vakalar bir yıl ya da daha kısa sürede bitebilir; çoğu tedavi bir buçuk ile iki yıl arasında sürer; çekimli ya da cerrahiyle birleşen vakalar daha uzun sürebilir. Kontrollere düzenli gelmek, braket kırmamak ve ara lastiklerini söylendiği gibi takmak süreyi doğrudan etkiliyor. Yetişkinlerde tedavi biraz uzayabilir, ama yaş tek başına engel değil.

Çocukta ne zaman, yetişkinde neye göre?

Çocuklarda ilk ortodontik değerlendirme için 7 yaş civarı öneriliyor. Bu yaşta amaç tel takmak değil, çene gelişimini ve sürmekte olan dişleri izlemek; çapraz kapanış gibi bazı sorunlarda erken müdahale sonraki tedaviyi kolaylaştırır. Braketli tedavi çoğunlukla süt dişleri döküldükten sonra, 11–13 yaş civarında başlar; büyümenin sürüyor olması bazı kapanış bozukluklarında avantajdır.

Yetişkinlerde büyüme bittiği için çeneler arasındaki büyük farklar yalnızca dişleri hareket ettirerek kapatılamayabilir; o zaman çene cerrahisiyle birlikte planlama konuşulur. Eksik dişi olan yetişkinlerde ortodonti çoğu zaman implant ya da köprü öncesinde boşlukları düzenlemek için de yapılır.

Braket takılmadan önce neler yapılır?

İlk adım kayıt: ağız içi ve yüz fotoğrafları, ölçü ya da tarama, panoramik ve yan kafa (sefalometrik) röntgen. Bu filmlerin neye yaradığını oral diagnoz ve radyoloji sayfasında anlattık. Ardından tedavi planı, olası çekim ihtiyacı ve tahmini süre konuşulur.

Braketlerden önce ağzın sağlıklı olması gerekir. Çürükler tedavi edilir, diş eti iltihabı varsa önce diş taşı temizliği yapılır. İltihaplı diş eti üzerinde diş hareket ettirmek kemik kaybını hızlandırabilir; bu yüzden diş eti hastalığı olan yetişkinlerde ortodonti, diş eti tedavisi tamamlandıktan sonra başlar.

Braketle yaşamak: temizlik ve beslenme

Braketlerin çevresi yemek artığı ve bakteri plağı tutmaya çok elverişlidir. Temizlik ihmal edilirse braketlerin çevresinde minede kalıcı beyaz lekeler ve çürük başlayabilir; tedavi sonunda düzgün ama lekeli dişler kimsenin istediği sonuç değil.

• Her yemekten sonra fırçalama; ortodontik fırça ve ara yüz fırçası
• Florürlü diş macunu, gerektiğinde florürlü gargara
• Fındık, leblebi, buz, sert şeker gibi sert şeyleri ısırmamak
• Karamel, sakız gibi yapışkan yiyeceklerden uzak durmak
• Elma ve havucu küçük parçalara bölüp azı dişleriyle çiğnemek
• Asitli ve şekerli içecekleri sınırlamak

Braketler takıldıktan sonraki ilk günlerde ve her tel değişiminin ardından iki üç gün dişlerde sızlama olur; yumuşak beslenme ve gerektiğinde basit bir ağrı kesici yeterlidir. Yanağı tahriş eden braket için ortodontik mum veriyoruz. Düşen bir braket ya da batan bir tel acil değildir, ama en kısa sürede haber verin.

Braketler çıkınca iş bitiyor mu?

Bitmiyor; tedavinin en çok küçümsenen kısmı burada başlıyor. Dişler yeni yerlerinde kemik ve diş eti lifleri oturana kadar, hatta yıllar sonra bile eski konumlarına dönmeye eğilimlidir. Bu yüzden braketler söküldükten sonra pekiştirme yapılır: genellikle ön dişlerin arka yüzüne yapıştırılan ince bir sabit tel, bunun yanında ya da yerine gece takılan şeffaf bir plak. Pekiştirmeyi uzun süreli, çoğu hastada süresiz düşünmek gerekiyor.

Ücret neye göre değişir?

Ücreti vakanın karmaşıklığı, tahmini tedavi süresi, çekim ya da ek aparat gerekip gerekmediği ve pekiştirme yöntemi belirler. Sağlık mevzuatı gereği tanıtım metninde rakam verilemiyor; İzmir'deki kliniğimizde kayıtlar alındıktan sonra muayenede netleşiyor.