Metalowy aparat stały

Metalowy aparat stały to stałe leczenie ortodontyczne, potocznie nazywane po prostu „aparatem na zęby”. Do przedniej powierzchni każdego zęba przykleja się mały metalowy zamek, a przez zamki przeprowadza się cienki, elastyczny drut, czyli łuk ortodontyczny. Drut wykonany jest ze stopu, który dąży do odzyskania kształtu równego łuku zębowego, i wywiera na zęby lekką, stałą siłę. Pod jej wpływem zęby powoli przemieszczają się w kości: po stronie ucisku kość ulega resorpcji, a po przeciwnej powstaje nowa.

Aparat koryguje stłoczenia, szpary między zębami, przodozgryz i tyłozgryz oraz część problemów z relacją szczęk. Pacjent nie może samodzielnie zdjąć zamków, więc wynik nie zależy od dyscypliny w zakładaniu nakładek.

Dlaczego aparat stały, skoro są nakładki?

W wielu przypadkach lekkich i umiarkowanych nakładki ortodontyczne i aparat stały dają podobny efekt; wtedy wybór jest głównie kwestią wyglądu i stylu życia. W niektórych sytuacjach leczenie aparatem stałym jest jednak bardziej przewidywalne:

• Duże stłoczenia i przypadki wymagające usunięcia zębów
• Zęby wyraźnie obrócone wokół własnej osi, zwłaszcza kły i zęby przedtrzonowe
• Wysuwanie zęba w pionie lub sprowadzanie zęba zatrzymanego na właściwe miejsce
• Wyraźne wady zgryzu, takie jak zgryz głęboki czy zgryz otwarty
• Ortodoncja planowana razem z chirurgią ortognatyczną (operacją szczęk)
• Pacjenci, którzy nie będą w stanie nosić nakładek 20–22 godziny na dobę, zwłaszcza część nastolatków

	Metalowy aparat stały	Nakładki ortodontyczne
Widoczność	Wyraźnie widoczny	Widoczne z bliska
Czy można go zdjąć	Nie, zdejmuje go lekarz	Tak, zdejmuje się je do jedzenia
Czego wymaga od Ciebie	Starannej higieny i zasad żywienia	Noszenia 20–22 godziny na dobę
Złożone ruchy zębów	Bardziej przewidywalne	Zależnie od przypadku ograniczone
Kontrole	Co 4–8 tygodni, w gabinecie	Rzadziej, częściowo zdalnie

Ile trwa leczenie?

Czas zależy od tego, jak daleko muszą przesunąć się zęby i jak bardzo ma się zmienić zgryz. Proste przypadki mogą zakończyć się w ciągu roku lub szybciej; większość leczenia trwa od półtora roku do dwóch lat; przypadki z ekstrakcjami lub połączone z chirurgią mogą trwać dłużej. Na czas leczenia bezpośrednio wpływa regularne przychodzenie na kontrole, dbanie o to, by nie odklejać i nie uszkadzać zamków, oraz noszenie wyciągów elastycznych (gumek) zgodnie z zaleceniami. U dorosłych leczenie może trwać nieco dłużej, ale sam wiek nie jest przeszkodą.

Kiedy u dziecka, a od czego zależy u dorosłego?

Pierwszą konsultację ortodontyczną u dziecka zaleca się około 7. roku życia. Nie chodzi wtedy o zakładanie aparatu, tylko o obserwację rozwoju szczęk i wyrzynających się zębów; przy niektórych problemach, takich jak zgryz krzyżowy, wczesna interwencja ułatwia późniejsze leczenie. Leczenie aparatem stałym zaczyna się zwykle po wypadnięciu zębów mlecznych, około 11–13 roku życia; trwający jeszcze wzrost jest przy niektórych wadach zgryzu zaletą.

U dorosłych wzrost jest zakończony, dlatego dużych różnic między szczękami nie zawsze da się wyrównać samym przesuwaniem zębów; wtedy rozmawiamy o planie połączonym z chirurgią ortognatyczną. U dorosłych z brakami zębowymi ortodoncję często prowadzi się też po to, by przed wstawieniem implantu lub mostu uporządkować luki.

Co robimy przed założeniem aparatu?

Pierwszym krokiem jest dokumentacja: zdjęcia wewnątrzustne i zdjęcia twarzy, wycisk lub skan, zdjęcie pantomograficzne oraz zdjęcie cefalometryczne (boczne czaszki). Do czego służą te zdjęcia, wyjaśniamy na stronie diagnostyka i RTG zębów. Następnie omawiamy plan leczenia, ewentualną potrzebę ekstrakcji i przewidywany czas.

Zanim założymy zamki, jama ustna musi być zdrowa. Leczymy próchnicę, a przy zapaleniu dziąseł najpierw wykonujemy usuwanie kamienia nazębnego. Przesuwanie zębów przy objętych stanem zapalnym dziąsłach może przyspieszyć utratę kości; dlatego u dorosłych z chorobą przyzębia ortodoncję zaczynamy dopiero po zakończeniu leczenia dziąseł.

Życie z aparatem: higiena i jedzenie

Okolice zamków bardzo łatwo zatrzymują resztki jedzenia i płytkę bakteryjną. Jeśli higiena jest zaniedbana, wokół zamków mogą pojawić się trwałe białe plamy na szkliwie i próchnica; proste, ale poplamione zęby na koniec leczenia to wynik, którego nikt nie chce.

• Szczotkowanie po każdym posiłku; szczoteczka ortodontyczna i szczoteczki międzyzębowe
• Pasta z fluorem, w razie potrzeby płukanka z fluorem
• Niegryzienie twardych rzeczy, takich jak orzechy, prażone ziarna, lód czy twarde cukierki
• Unikanie lepkich produktów, takich jak karmel czy guma do żucia
• Krojenie jabłek i marchwi na małe kawałki i żucie ich zębami trzonowymi
• Ograniczanie kwaśnych i słodzonych napojów

Przez pierwsze dni po założeniu zamków i przez dwa–trzy dni po każdej wymianie łuku zęby pobolewają; wystarczy miękka dieta i w razie potrzeby zwykły lek przeciwbólowy. Na zamek, który podrażnia policzek, dajemy wosk ortodontyczny. Odklejony zamek czy kłujący drut to nie nagły przypadek, ale daj nam znać jak najszybciej.

Czy zdjęcie aparatu kończy leczenie?

Nie — tu zaczyna się najbardziej niedoceniana część leczenia. Zęby mają tendencję do powrotu na dawne miejsca, dopóki kość i włókna dziąsła nie ustabilizują się w nowym położeniu, a nawet po latach. Dlatego po zdjęciu zamków stosuje się retencję: zwykle cienki drut retencyjny przyklejony od wewnętrznej strony zębów przednich, a obok niego lub zamiast niego przezroczystą szynę zakładaną na noc. Retencję trzeba traktować jako długotrwałą, a u większości pacjentów bezterminową.

Od czego zależy koszt?

Koszt zależy od stopnia złożoności przypadku, przewidywanego czasu leczenia, tego, czy potrzebne są ekstrakcje lub dodatkowe aparaty, oraz od metody retencji. Po zebraniu dokumentacji i badaniu w naszej klinice w Izmirze otrzymasz pisemną wycenę z rozbiciem na poszczególne pozycje.