Diagnostyka i RTG zębów

Diagnostyka stomatologiczna to ocena przed leczeniem: wysłuchanie, z czym przychodzisz, poznanie Twojej historii zdrowia, zbadanie jamy ustnej i okolic, a w razie potrzeby zobaczenie na zdjęciu RTG tego, czego nie widać gołym okiem. Radiologia to część tego procesu dotycząca obrazowania. Celem jest spojrzenie nie na jeden ząb, lecz na całą jamę ustną i ustalenie, co jest pilne, co może poczekać, a co w ogóle nie jest potrzebne.

Znaczna część błędnych lub niepełnych terapii bierze się z pospiesznego pierwszego badania. Dlatego pierwszej wizyty nie traktujemy jak formalności, lecz jak fundament całego planu.

Co po kolei robimy na pierwszym badaniu?

1. Dolegliwości i oczekiwania. Dlaczego przychodzisz, od kiedy trwa problem, co przeszkadza Ci najbardziej.
2. Historia zdrowia. Choroby przewlekłe, przyjmowane leki (zwłaszcza przeciwkrzepliwe i leki na osteoporozę), alergie, ciąża, palenie. Od nich bezpośrednio zależy, jakie leczenie i w jaki sposób można przeprowadzić.
3. Badanie zewnątrzustne. Symetria twarzy, węzły chłonne szyi, stawy skroniowo-żuchwowe i mięśnie żucia.
4. Badanie wewnątrzustne. Zęby, istniejące wypełnienia i korony, próchnica, kieszonki dziąsłowe, zgryz; tkanki miękkie języka, podniebienia, policzków i dna jamy ustnej.
5. W razie potrzeby dodatkowe testy. Test na zimno, aby sprawdzić żywotność zęba, test opukowy i test nagryzania.
6. Diagnostyka obrazowa. W zakresie, jakiego wymaga to, co widzimy w badaniu.

Badania tkanek miękkich nie wolno pomijać. Jeśli widzimy ranę, która nie goi się dłużej niż dwa tygodnie, białą lub czerwoną plamę, niewyjaśniony obrzęk lub stwardnienie, odnotowujemy to i w razie potrzeby kierujemy na dalszą diagnostykę.

Jakie zdjęcie RTG i kiedy?

Każde zdjęcie pokazuje coś innego; jedno nie zastępuje drugiego.

Pantomogram daje szeroką mapę, ale ma ograniczoną szczegółowość; może przeoczyć początkową próchnicę między zębami i małe zmiany przy wierzchołkach korzeni. Dlatego w razie potrzeby obok pantomogramu zlecamy zdjęcie punktowe lub skrzydłowo-zgryzowe. Przy planowaniu leczenia ortodontycznego dochodzi do nich zdjęcie cefalometryczne (boczne czaszki).

Czy tomografia 3D jest zawsze potrzebna?

Nie. Tomografię wykonujemy wtedy, gdy pojawia się pytanie, na które zdjęcie dwuwymiarowe nie odpowiada. Planując implant, trzeba co do milimetra zobaczyć szerokość kości oraz odległość od kanału nerwu i od zatoki. Jeśli na pantomogramie korzenie dolnej ósemki wydają się leżeć bardzo blisko nerwu, ich rzeczywiste położenie pokaże tomografia. Pomaga też przy zębach, w których nie udało się odnaleźć kanału albo które nie goją się mimo leczenia. Wykonywanie tomografii przy rutynowej kontroli czy przy decyzji o wypełnieniu oznacza jednak niepotrzebne promieniowanie i niepotrzebny wydatek.

Jaką dawkę promieniowania otrzymuję przy RTG zębów?

Wszyscy codziennie otrzymujemy naturalne promieniowanie tła — z gleby, powietrza i kosmosu. Zdjęcia zębów należą do badań obrazowych o najniższej dawce w medycynie. Dawka pojedynczego zdjęcia wewnątrzustnego odpowiada mniej więcej jednemu dniu promieniowania naturalnego albo jest mniejsza; pantomogram odpowiada kilku dniom. Dawka tomografii zależy od aparatu i wielkości skanowanego obszaru i jest wyraźnie wyższa niż przy zdjęciach dwuwymiarowych.

Nasza zasada jest prosta: każde zdjęcie wykonujemy tylko wtedy, gdy może zmienić decyzję o leczeniu. Jeśli masz niedawne, czytelne zdjęcia wykonane gdzie indziej — także w swoim kraju — zabierz je ze sobą; być może nie trzeba będzie ich powtarzać. Jeśli jesteś w ciąży lub istnieje taka możliwość, koniecznie nam o tym powiedz; diagnostykę obrazową, która nie jest pilna, odkładamy na czas po porodzie.

Od badania do pisemnego planu leczenia

Po ocenie badania i zdjęć przekazujemy Ci pisemny plan. Zawiera on:

• Listę stwierdzonych problemów, ząb po zębie
• Możliwe rozwiązania i alternatywy dla każdego z nich; czasem jedną z nich jest „na razie obserwujemy”
• Kolejność priorytetów: najpierw ból i infekcja, potem dziąsła, następnie zabiegi ratujące zęby, takie jak wypełnienia i leczenie kanałowe, a na końcu protetyka i estetyka
• Przewidywaną liczbę wizyt i czas leczenia

Ta kolejność nie jest przypadkowa. Brzeg korony założonej przy nieleczonym zapaleniu dziąseł nie pozostanie długo zdrowy, a uzupełnienie protetyczne oparte na zębie z niewyleczoną infekcją nie będzie trwałe. Możesz zabrać plan, przemyśleć go, a jeśli chcesz, pokazać innemu lekarzowi; przekazanie kopii zdjęć to dla nas rzecz zwyczajna. O co zapytać klinikę i co ustalić przed przyjazdem, opisaliśmy w artykule Wyjazd stomatologiczny do Turcji: realny harmonogram.

Koszt i częstotliwość kontroli

Koszt badania i diagnostyki obrazowej zależy od tego, które zdjęcia będą potrzebne; po badaniu w naszej klinice w Izmirze otrzymasz pisemną wycenę z rozbiciem na poszczególne pozycje. Częstotliwość kolejnych kontroli ustalamy na podstawie Twojego ryzyka próchnicy i chorób dziąseł: dla jednych pacjentów wystarczy wizyta co sześć miesięcy, dla innych raz w roku. Zdjęcia skrzydłowo-zgryzowe również wykonujemy nie przy każdej kontroli, lecz w odstępach dobranych do Twojego ryzyka.